تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی یکی از چالش هایی است که میتواند شیرینی دستیابی به لبخندی مرتب و زیبا را تحت الشعاع قرار دهد. بسیاری از افراد با نگرانی به این موضوع می نگرند که آیا دستگاه های ارتودنسی به خودی خود باعث ایجاد لکه یا زردی دندان ها میشوند؟ پاسخ کوتاه و صریح، خیر است. مشکل اصلی نه در براکت ها و سیم ها، بلکه در نحوه مراقبت از دندان ها در حضور این دستگاه ها نهفته است. در این مقاله جامع و کاربردی، دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در شریعتی تهران، با بررسی علمی و دقیق علل این پدیده، راهکارهای قطعی برای پیشگیری و روش های نوین درمانی را تشریح میکند تا شما با آگاهی کامل، دوره درمان خود را با موفقیت و با حفظ سلامت و سفیدی دندان هایتان به پایان برسانید.

فرم مشاوره آنلاین

نام و نام خانوادگی

شماره تلفن

نیاز به چه خدماتی دارید؟

به چه خدماتی نیاز دارید؟مشاورهرزرو نوبت

روز مورد نظر برای مراجعه:

روز مورد نظر برای مراجعه:شنبهیکشنبهدوشنبهسه شنبهچهارشنبهپنجشنبه

پیغام

ارسال درخواست

چرا تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی یک دغدغه رایج است؟

آغاز درمان ارتودنسی، شروع یک سفر برای دستیابی به لبخندی سالم و زیباست. در این مسیر، هر عاملی که بتواند نتیجه نهایی را خدشه دار کند، به یک دغدغه مهم تبدیل میشود. این پدیده به این دلیل یک نگرانی رایج است که میتواند اثرات زیبایی شناختی درمان را معکوس کند. فردی که ماه ها یا سال ها برای ردیف شدن دندان هایش زمان و هزینه صرف کرده، انتظار دارد در پایان درمان، دندان هایی مرتب و درخشان داشته باشد، نه دندان هایی که با لکه های سفید یا زرد پوشیده شدند.

این نگرانی کاملا به جا است، زیرا این لکه ها در صورت ایجاد، به راحتی با مسواک زدن از بین نمیروند و نیازمند درمان های تکمیلی دندانپزشکی هستند. به همین دلیل، درک علل این پدیده و تمرکز بر پیشگیری، مهم ترین گام برای جلوگیری از این تجربه ناخوشایند است. مشاوره ارتودنسی اولیه با یک متخصص مجرب، بهترین فرصت برای پرسیدن سوالات و رفع این دغدغه ها پیش از شروع درمان است.

رعایت کنید: تمیز کردن براکت های ارتودنسی | ارتودنسی فلزی یا سرامیکی؟

علل اصلی تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

برخلاف تصور عمومی، خود دستگاه های ارتودنسی باعث ایجاد لکه نمیشوند. آن ها تنها به عنوان نقاطی برای گیر کردن مواد غذایی و تجمع پلاک عمل میکنند. درک دلایل اصلی این پدیده که ریشه در بهداشت دهان و رژیم غذایی دارد، کلید اصلی پیشگیری از آن است.

• تجمع پلاک میکروبی
  این مهم ترین و اصلی ترین عامل است. پلاک لایه ای چسبنده و بی رنگ از باکتری ها است که از قند موجود در مواد غذایی تغذیه میکند. وجود بریس ارتودنسی سطوح متعددی را برای تجمع این پلاک ها ایجاد کرده و تمیز کردن آن ها را دشوار میسازد.
• دکلسیفیکاسیون مینای دندان
  باکتری های موجود در پلاک، اسید تولید میکنند. این اسید به تدریج مواد معدنی (کلسیم و فسفات) را از ساختار مینای دندان حل کرده و آن را ضعیف میکند. این فرآیند که دکلسیفیکاسیون نام دارد، اولین مرحله از پوسیدگی دندان است و به صورت لکه های سفید گچی ظاهر میشود.
• رژیم غذایی نامناسب
  مصرف مکرر نوشیدنی ها و غذاهای شیرین یا اسیدی، سوخت لازم برای فعالیت باکتری های پلاک را فراهم کرده و فرآیند دکلسیفیکاسیون را تسریع میبخشد. نوشابه ها، آبمیوه های صنعتی و خوراکی های شیرین از بزرگترین دشمنان سلامت دندان در این دوره هستند.
• بهداشت ضعیف دهان
  عدم مسواک زدن صحیح و منظم و استفاده نکردن از نخ دندان به پلاک اجازه میدهد تا برای مدت طولانی روی سطح دندان باقی مانده و اثرات مخرب خود را اعمال کند. این عامل به تنهایی میتواند تمام تلاش های درمانی را بی نتیجه سازد.

مقاله پیشنهادی: ارتودنسی دندان لمینت شده | انواع مسواک ارتودنسی

لکه های سفید (White Spots): اولین زنگ خطر

لکه های سفید گچی که به آن ها ضایعات لکه سفید یا (WSLs) نیز گفته میشود، شایع ترین نوع تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی هستند. این لکه ها در واقع نشانه دمینرالیزاسیون یا از دست رفتن مواد معدنی مینای دندان در زیر سطح آن هستند. این پدیده زمانی رخ میدهد که اسید تولید شده توسط پلاک باکتریایی، کلسیم و فسفات را از کریستال های مینای دندان خارج میکند.

این لکه ها اغلب در اطراف براکت ها، جایی که تمیز کردن دشوارتر است، ظاهر میشوند. اگرچه در ابتدا ممکن است خیلی جلب توجه نکنند، اما پس از برداشتن بریس ها و مشخص شدن تفاوت رنگ بین ناحیه سالم و ناحیه دکلسیفیه، بسیار ناخوشایند به نظر میرسند. خبر خوب این است که اگر این لکه ها در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، فرآیندی برگشت پذیر هستند و با بهبود بهداشت و استفاده از فلوراید میتوان آن ها را درمان کرد. به همین دلیل، معاینات منظم توسط متخصص ارتودنسی شمال تهران برای تشخیص زودهنگام این ضایعات حیاتی است.

رعایت کنید: تمیز کردن براکت های ارتودنسی

نقش پلاک میکروبی در تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

برای درک عمیق تر مشکل، باید با عامل اصلی آن یعنی پلاک میکروبی آشنا شویم. دهان ما به طور طبیعی حاوی میلیون ها باکتری است. زمانی که ما غذا میخوریم، به خصوص مواد قندی و نشاسته ای، این باکتری ها از باقی مانده غذا تغذیه کرده و تکثیر میشوند. آن ها با ایجاد یک لایه چسبنده و بی رنگ به نام پلاک، خود را به سطوح دندان ها، به ویژه در نواحی دور از دسترس مانند اطراف براکت ها، می چسبانند.

اگر این پلاک ارتودنسی به طور منظم و کامل با مسواک و نخ دندان برداشته نشود، باکتری های درون آن شروع به تولید اسید میکنند. این اسید به طور مستقیم به مینای دندان حمله کرده و باعث حل شدن مواد معدنی آن میشود که نتیجه آن، ایجاد لکه های سفید و شروع فرآیند پوسیدگی است. بنابراین، مبارزه با تغییر رنگ دندان، در واقع همان مبارزه با پلاک میکروبی است.

مقاله مفید: پوسیدگی دندان در ارتودنسی

اهمیت بهداشت دهان برای جلوگیری از تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

هیچ عاملی به اندازه رعایت دقیق و وسواس گونه بهداشت دهان و دندان در پیشگیری از تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی موثر نیست. در واقع، تمام راهکارهای پیشگیرانه و درمانی بر پایه این اصل استوار است. وجود دستگاه های ارتودنسی، سطوح زیادی را برای گیر کردن پلاک و مواد غذایی ایجاد میکند و تمیز کردن دندان ها را به یک چالش تبدیل مینماید.

بنابراین، بیمار باید زمان بیشتری را نسبت به قبل برای مسواک زدن و نخ دندان کشیدن اختصاص دهد. این کار نه تنها از تغییر رنگ و پوسیدگی جلوگیری میکند، بلکه مانع از بروز التهاب لثه در ارتودنسی میشود که یکی دیگر از عوارض شایع بهداشت ضعیف است. لثه های سالم، قرمز و متورم نیستند و هنگام مسواک زدن خونریزی نمیکنند. داشتن لثه های سالم برای حرکت صحیح دندان ها و سلامت کلی دوره درمان ضروری است.

آگاه باشید: تاثیر سیگار و قلیان بر درمان ارتودنسی

روش های صحیح تمیز کردن دندان ها در دوران ارتودنسی

با توجه به وجود دستگاه های ثابت، روش های معمول مسواک زدن و نخ دندان کشیدن کارایی لازم را ندارند. بیماران باید تکنیک ها و ابزارهای جدیدی را برای تمیز کردن بریس ها و دندان های خود بیاموزند تا بتوانند به طور کامل تمام سطوح را پاکسازی کنند.

• مسواک مخصوص ارتودنسی (V-Trim)
  این مسواک ها دارای الیافی با طراحی خاص هستند که ردیف وسط آن ها کوتاه تر است تا به راحتی روی براکت ها قرار گرفته و همزمان سطح دندان و دستگاه را تمیز کند. زاویه دادن به سر مسواک برای تمیز کردن بالا و پایین براکت ها نیز ضروری است.
• مسواک بین دندانی (Interdental Brush)
  این ابزار کلیدی، یک برس کوچک شبیه به برس شیشه شور است که برای تمیز کردن فضاهای تنگ بین دندان ها و زیر سیم ارتودنسی طراحی شده است. استفاده از آن برای حذف پلاک از نواحی که مسواک معمولی به آن دسترسی ندارد، کاملا حیاتی است.
• نخ دندان مخصوص ارتودنسی
  نخ دندان کشیدن با وجود سیم ارتودنسی دشوار است. برای این کار باید از نخ دندان های مخصوص که دارای یک سر سفت هستند (مانند سوپرفلاس) یا از ابزاری به نام نخ گردان (Floss Threader) استفاده کرد تا بتوان نخ را به راحتی از زیر سیم عبور داد.
• واترجت یا آب فشان دهان (Water Flosser)
  این دستگاه ها با پاشیدن یک جریان آب پر فشار، به حذف ذرات غذا و پلاک از بین دندان ها و اطراف براکت ها کمک شایانی میکنند. اگرچه واترجت جایگزین کامل مسواک و نخ دندان نمیشود، اما یک مکمل فوق العاده برای بهبود بهداشت دهان است.

لینک مفید: برداشتن ارتودنسی دندان

تغذیه مناسب برای پیشگیری از تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

رژیم غذایی شما نقش مستقیمی در سلامت دندان هایتان در طول درمان ارتودنسی دارد. محدود کردن مصرف برخی مواد غذایی نه تنها از آسیب به دستگاه های ارتودنسی جلوگیری میکند، بلکه ریسک تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی را نیز به شدت کاهش میدهد. اولین و مهم ترین گروه، مواد غذایی و نوشیدنی های شیرین و اسیدی هستند. شکر ها سوخت اصلی باکتری های مولد اسید هستند، بنابراین باید مصرف نوشابه، آبمیوه های صنعتی، شکلات و شیرینی جات را به حداقل رساند.

نوشیدنی های اسیدی مانند نوشابه های گاز دار (حتی انواع رژیمی) و نوشیدنی های ورزشی نیز به طور مستقیم مینای دندان را ضعیف میکنند. علاوه بر این، باید از مصرف مواد غذایی رنگی مانند قهوه، چای، سس سویا و زردچوبه بلافاصله قبل از مسواک زدن خودداری کرد، زیرا این مواد میتوانند باعث ایجاد لکه های خارجی روی دندان ها و چسب های اطراف براکت شوند. داشتن انواع ارتودنسی دندان و مراقبت از آن ها نیازمند توجه ویژه به رژیم غذایی است.

بیشتر بدانید: رنگ های پرطرفدار ارتودنسی

تفاوت تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی ثابت و متحرک

نوع دستگاه ارتودنسی میتواند بر احتمال و الگوی تغییر رنگ دندان ها تاثیر بگذارد. درک این تفاوت ها به بیمار کمک میکند تا آگاهی بیشتری نسبت به مسئولیت های خود در هر نوع درمان داشته باشد.

• ارتودنسی ثابت
  در این سیستم که براکت ها به طور دائمی به دندان ها چسبیدند، ریسک تغییر رنگ به دلیل ایجاد نقاط متعدد برای گیر کردن پلاک، به مراتب بالاتر است. لکه ها معمولا به صورت یک هاله در اطراف براکت ها ایجاد میشوند و نیازمند دقت بسیار بالا در رعایت بهداشت هستند.
• ارتودنسی متحرک
  در سیستم های متحرک مانند الاینر های شفاف (ارتودنسی نامرئی)، بیمار برای غذا خوردن و مسواک زدن، دستگاه را از دهان خارج میکند. این ویژگی به فرد اجازه میدهد تا دندان های خود را به طور کامل و بدون هیچ مانعی تمیز کند. به همین دلیل، ریسک تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی با دستگاه های متحرک به شرط رعایت بهداشت، بسیار پایین تر است.
• نکته مهم در دستگاه های متحرک
  با وجود سهولت در رعایت بهداشت، یک خطر در کمین بیماران دارای دستگاه متحرک است. اگر بیمار پس از خوردن غذا و قبل از گذاشتن مجدد پلاک، مسواک نزند، پلاک و اسید در زیر دستگاه گیر افتاده و میتواند باعث پوسیدگی و تغییر رنگ گسترده شود.

لینک مفید: لکه سفید روی دندان ها پس از ارتودنسی

آیا خود براکت ها باعث تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی میشوند؟

این یکی از شایع ترین باورهای غلط در میان بیماران است. بسیاری تصور میکنند که جنس براکت (فلزی یا سرامیکی) یا چسبی که با آن به دندان متصل میشود، باعث ایجاد لکه میگردد. این تصور کاملا اشتباه است. براکت ها و چسب های مدرن ارتودنسی کاملا زیست سازگار بوده و هیچ واکنشی با ساختار دندان نمیدهند. آن ها هیچ ماده رنگی از خود آزاد نمیکنند و باعث تغییر ماهیت مینای دندان نمیشوند.

مشکل اصلی، همانطور که بارها تاکید شد، تجمع پلاک در اطراف این دستگاه ها است. در واقع، ناحیه ای از دندان که مستقیما زیر براکت ارتودنسی قرار دارد، کاملا از تماس با پلاک و اسید در امان میماند و پس از برداشتن دستگاه، رنگ طبیعی خود را حفظ میکند. لکه دقیقا در نواحی اطراف براکت که به خوبی تمیز نشدند، ایجاد میشود و این تفاوت رنگ، باعث ایجاد خطای دید و مقصر دانستن خود براکت میشود.

آگاه شوید: ارتودنسی روی دندان کامپوزیت شده

راهکارهای حرفه ای برای پیشگیری از تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

علاوه بر تلاش های روزانه بیمار، متخصص ارتودنسی نیز نقش مهمی در پیشگیری از این عارضه دارد. یک متخصص ارتودنسی در پاسداران با تجربه، از همان ابتدای درمان، برنامه ای جامع برای حفظ سلامت دندان های بیمار تدوین میکند.

• آموزش دقیق بهداشت
  اولین و مهم ترین گام، آموزش عملی و دقیق نحوه صحیح مسواک زدن و استفاده از ابزارهای کمکی به بیمار و والدین او است. این آموزش باید به صورت دوره ای تکرار شود تا اطمینان حاصل شود که بیمار تکنیک ها را فراموش نکرده است.
• معاینات منظم و کنترل پلاک
  در طول ویزیت های منظم، متخصص وضعیت بهداشتی بیمار را به دقت بررسی کرده و در صورت مشاهده تجمع پلاک یا علائم اولیه التهاب لثه، هشدارهای لازم را میدهد. استفاده از قرص ها یا محلول های آشکارساز پلاک در مطب میتواند به بیمار کمک کند تا نواحی تمیز نشده را ببیند.
• فلورایدتراپی حرفه ای
  در برخی موارد، به ویژه برای بیمارانی که در معرض خطر بالاتری قرار دارند، ممکن است استفاده از وارنیش ها یا ژل های حاوی غلظت بالای فلوراید در مطب توصیه شود. این کار به تقویت مینای دندان و مقاوم سازی آن در برابر اسید کمک شایانی میکند.

مقایسه ریسک تغییر رنگ دندان در ارتودنسی ثابت و متحرک

انتخاب نوع دستگاه ارتودنسی میتواند بر سبک زندگی و نحوه مراقبت های بهداشتی بیمار تاثیر بگذارد. این جدول به طور خلاصه تفاوت های کلیدی دو سیستم اصلی را از منظر ریسک تغییر رنگ نشان میدهد.

درمان لکه های سفید پس از ارتودنسی

اگر با وجود تمام تلاش ها، پس از پایان درمان و برداشتن بریس ها، لکه های سفیدی روی دندان ها باقی مانده باشد، جای ناامیدی نیست. امروزه روش های درمانی موثری برای مدیریت و حذف این لکه ها وجود دارد که میتواند زیبایی را به لبخند شما باز گرداند.

• روش میکروابریژن (Microabrasion)
  در این روش، دندانپزشک با استفاده از یک ماده ساینده ملایم (مخلوطی از اسید و پودر ساینده)، لایه بسیار نازکی از سطح مینای دندان که دچار لکه شده است را برمیدارد. این روش برای لکه های سطحی بسیار موثر است و ظاهری یکنواخت به دندان میبخشد و به صاف کردن دندان کج از نظر رنگ کمک میکند.
• تکنیک نفوذ رزین (Resin Infiltration – Icon)
  این یک روش درمانی نوین و محافظه کارانه است. در این تکنیک، پس از آماده سازی سطح لکه، یک رزین مایع با ویسکوزیته پایین به داخل ساختار متخلخل لکه سفید نفوذ میکند. این رزین با پر کردن منافذ، ضریب شکست نوری آن ناحیه را به مینای سالم شبیه کرده و باعث محو شدن لکه سفید میشود، بدون اینکه نیازی به تراش دندان باشد.
• ونیر های کامپوزیتی یا سرامیکی
  در مواردی که لکه ها عمیق تر هستند یا با روش های دیگر درمان نمیشوند، میتوان با استفاده از ونیر ها، سطح لکه را پوشاند. دندانپزشک لایه نازکی از مواد همرنگ دندان را روی ناحیه مورد نظر قرار داده و آن را شکل میدهد تا رنگ دندان کاملا یکدست شود.

آیا بلیچینگ راه حل مناسبی برای تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی است؟

بلیچینگ یا سفید کردن دندان ها یکی از اولین راهکارهایی است که برای رفع هر نوع تغییر رنگی به ذهن میرسد. اما در مورد لکه های سفید پس از ارتودنسی، باید با احتیاط عمل کرد. بلیچینگ دندان بعد از ارتودنسی میتواند به یکدست شدن رنگ دندان ها کمک کند، اما یک نکته مهم وجود دارد: مواد بلیچینگ هم ناحیه لکه سفید و هم ناحیه سالم اطراف آن را روشن تر میکنند.

بنابراین، اگرچه ممکن است تضاد رنگی کمتر شود، اما خود لکه به طور کامل از بین نمیرود و ممکن است همچنان قابل تشخیص باشد. در بسیاری از موارد، بهتر است ابتدا با روش هایی مانند نفوذ رزین یا میکروابریژن خود لکه را درمان کرده و سپس در صورت نیاز، برای روشن تر کردن کلی دندان ها، از بلیچینگ استفاده نمود.

بهترین زمان برای سفید کردن دندان ها پس از ارتودنسی

پس از ماه ها تحمل بریس ها، طبیعی است که بخواهید هرچه سریع تر دندان هایی سفید و درخشان داشته باشید. با این حال، توصیه میشود برای انجام بلیچینگ عجله نکنید. پس از برداشتن دستگاه های ارتودنسی، لثه ها معمولا کمی ملتهب و حساس هستند. بهتر است حداقل یک ماه صبر کنید تا لثه ها به طور کامل به حالت طبیعی خود بازگردند و حساسیت احتمالی دندان ها کاهش یابد.

علاوه بر این، بزاق دهان به طور طبیعی فرآیند رمینرالیزاسیون یا بازگشت مواد معدنی به مینای دندان را انجام میدهد. این فرآیند میتواند به طور جزئی به بهبود ظاهر لکه های سفید کمک کند. بنابراین، دادن کمی زمان به دهان برای رسیدن به تعادل، قبل از شروع درمان های زیبایی مانند بلیچینگ، یک تصمیم هوشمندانه است و به کسب نتایج بهتر کمک میکند. این صبر، بخشی از روش های کاهش طول درمان ارتودنسی دندان در بخش زیبایی پس از درمان است.

نقش متخصص در مدیریت تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

نقش متخصص ارتودنسی بسیار فراتر از چسباندن براکت و سیم است. او معمار لبخند شما و مسئول سلامت دهان شما در طول این سفر است. یک متخصص خوب، از همان ابتدا، ریسک فاکتورهای تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی را در بیمار ارزیابی میکند. او با صرف وقت کافی، اهمیت بهداشت را به بیمار و والدین او گوشزد کرده و روش های صحیح آن را آموزش میدهد.

در طول ویزیت های منظم، وضعیت بهداشتی بیمار به دقت کنترل میشود و در صورت لزوم، جرم گیری دندان در ارتودنسی به صورت حرفه ای انجام میشود تا پلاک های سخت شده (جرم) که با مسواک زدن پاک نمیشوند، حذف گردند. این نظارت و مدیریت فعال، بهترین تضمین برای جلوگیری از بروز لکه های دائمی و حفظ سلامت دندان ها است.

استفاده از محصولات فلوراید برای مقابله با تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

فلوراید به عنوان یک ماده معدنی کلیدی، بهترین دوست دندان های شما در مبارزه با پوسیدگی و تغییر رنگ است. این ماده به دو روش اصلی به حفظ سلامت مینای دندان کمک میکند. اولا، با نفوذ به ساختار مینا، آن را در برابر حملات اسیدی باکتری ها مقاوم تر میکند. دوما، فرآیند رمینرالیزاسیون یا بازسازی مواد معدنی از دست رفته مینا را تسریع میبخشد.

بیماران تحت درمان ارتودنسی باید حتما از خمیردندان های حاوی فلوراید استفاده کنند. علاوه بر این، متخصص ارتودنسی ممکن است استفاده از دهانشویه های فلوراید را به صورت روزانه یا هفتگی توصیه کند. در موارد پرخطر، استفاده از ژل ها یا وارنیش های فلوراید با غلظت بالا در مطب، میتواند یک لایه محافظتی قدرتمند روی دندان ها ایجاد کند و مانع از شکل گیری درد ارتودنسی ناشی از حساسیت و پوسیدگی شود.

تغییر رنگ ناشی از چسب های ارتودنسی و راه حل آن

گاهی اوقات، بیماران پس از برداشتن بریس ها، متوجه تغییر رنگ جزئی در چسب های باقی مانده روی دندان میشوند. این اتفاق به خصوص اگر بیمار عادت به مصرف زیاد مواد غذایی رنگی مانند قهوه و چای داشته باشد، رخ میدهد. این نوع تغییر رنگ نباید با لکه های سفید ناشی از دکلسیفیکاسیون اشتباه گرفته شود. این لکه ها خارجی هستند و روی ساختار خود دندان تاثیری ندارند.

خوشبختانه، حل این مشکل بسیار ساده است. پس از برداشتن براکت ها، متخصص ارتودنسی با استفاده از ابزارهای چرخنده و پولیش، تمام باقی مانده چسب را از روی سطح دندان پاک میکند. این فرآیند که به آن پالیش گفته میشود، کاملا بدون درد بوده و سطح دندان را صاف، صیقلی و براق میکند و هرگونه لکه خارجی ناشی از چسب یا مواد غذایی را از بین میبرد. اقدامات قبل از ارتودنسی شامل تمیز کردن کامل دندان است تا چسب به خوبی بچسبد.

چگونه میتوان ریسک تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی کودکان را کاهش داد؟

کودکان و نوجوانان به دلیل عدم تسلط کامل بر مهارت های حرکتی و شاید عدم درک اهمیت موضوع، بیشتر در معرض خطر تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی قرار دارند. بنابراین، نقش والدین در این زمینه بسیار حیاتی است.

• نظارت مستقیم
  والدین باید بر مسواک زدن فرزند خود نظارت مستقیم داشته باشند و مطمئن شوند که تمام نواحی به خوبی تمیز میشوند. این نظارت به خصوص در ماه های اولیه درمان اهمیت دوچندان دارد تا عادت صحیح شکل بگیرد.
• ایجاد برنامه روتین
  ایجاد یک برنامه منظم برای مسواک زدن (پس از هر وعده غذایی) و استفاده از ابزارهای کمکی، میتواند به نهادینه شدن این عادات کمک کند. استفاده از ابزارهای تشویقی مانند جدول پاداش برای کودکان کم سن تر موثر است.
• کنترل رژیم غذایی
  محدود کردن دسترسی کودک به نوشیدنی ها و خوراکی های شیرین و جایگزین کردن آن ها با میان وعده های سالم مانند میوه و سبزیجات، گام بزرگ دیگری است. کشیدن دندان برای ارتودنسی گاهی ضروری است، اما حفظ دندان های باقی مانده از پوسیدگی ضروری تر است.
• استفاده از آشکارسازهای پلاک
  این محصولات (به صورت قرص یا محلول) پلاک های باقی مانده روی دندان را رنگی میکنند و به صورت هفتگی به کودک و والدین نشان میدهند که کدام نواحی در مسواک زدن نادیده گرفته شدند و نیاز به توجه بیشتری دارند.

تاثیر مواد غذایی رنگی بر تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

علاوه بر لکه های سفید ناشی از فعالیت باکتری ها، نوع دیگری از تغییر رنگ نیز وجود دارد که به آن لکه های خارجی (Extrinsic Stains) میگویند. این لکه ها در اثر رسوب رنگدانه های موجود در مواد غذایی و نوشیدنی ها بر روی سطح دندان و اطراف براکت ها ایجاد میشوند.

• عوامل اصلی ایجاد لکه های خارجی
  مواد غذایی مانند قهوه، چای، شراب قرمز، نوشابه های رنگی، انواع توت ها، سس های تیره مانند سس سویا و ادویه هایی مانند زردچوبه و کاری از عوامل اصلی ایجاد این نوع لکه ها هستند.
• راهکارهای پیشگیری
  برای به حداقل رساندن آن ها، بهتر است مصرف این مواد را محدود کرده و در صورت مصرف، بلافاصله دهان را با آب شستشو داده و در اسرع وقت مسواک بزنید. استفاده از کش ارتودنسی شفاف یا رنگ روشن نیز میتواند این لکه ها را بیشتر نمایان کند، بنابراین رعایت بهداشت در این موارد اهمیت بیشتری دارد.

تفاوت بین لکه های موقتی و دائمی پس از ارتودنسی

درک تفاوت بین انواع لکه ها برای انتخاب روش درمانی مناسب و جلوگیری از نگرانی بی مورد اهمیت دارد. دانستن این موضوع به بیمار کمک میکند تا بداند کدام مشکلات به راحتی قابل حل هستند و کدام یک نیازمند توجه و پیشگیری جدی تری بوده اند.

• لکه های موقتی (خارجی)
  این لکه ها که در اثر مواد غذایی رنگی یا سیگار روی سطح دندان یا چسب ارتودنسی ایجاد میشوند، موقتی محسوب میشوند. این لکه ها به ساختار دندان نفوذ نمیکنند و با یک جلسه پولیش حرفه ای یا جرم گیری در مطب دندانپزشکی به طور کامل از بین میروند. کامپوزیت یا ارتودنسی؟ این سوالی است که قبل از درمان مطرح میشود، اما لکه های خارجی پس از درمان به راحتی قابل رفع هستند.
• لکه های دائمی (داخلی)
  لکه های سفید ناشی از دکلسیفیکاسیون، تغییر رنگی در ساختار خود مینای دندان هستند و دائمی تلقی میشوند. این لکه ها با پولیش و جرم گیری از بین نمیروند و برای درمان آن ها نیاز به روش های خاصی مانند میکروابریژن یا نفوذ رزین است. به همین دلیل است که تمام تمرکز باید بر روی پیشگیری از ایجاد این لکه ها باشد، زیرا چرا باید بعد از ارتودنسی ریتینر گذاشت؟ تا نتایج زیبای درمان حفظ شود و این زیبایی با وجود لکه ها خدشه دار نشود.

رفع باورهای غلط درباره تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی

اطراف موضوع تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی، باورهای غلط زیادی وجود دارد که میتواند باعث نگرانی بی مورد یا در مقابل، بی توجهی خطرناک بیماران شود. شفاف سازی این موارد به مدیریت بهتر درمان کمک میکند.

• باور غلط اول: براکت ها باعث لکه میشوند.
  این کاملا اشتباه است. خود براکت و چسب آن هیچ واکنشی با دندان ندارند. مشکل، پلاک میکروبی است که در اطراف آن ها جمع میشود.
• باور غلط دوم: ارتودنسی رنگی لکه ها را میپوشاند.
  کش های رنگی یا ارتودنسی رنگی تنها جنبه ظاهری دارند و هیچ تاثیری بر جلوگیری یا پوشاندن لکه های سفید روی مینای دندان ندارند. این لکه ها روی خود دندان ایجاد میشوند، نه روی کش ها.
• باور غلط سوم: تغییر رنگ اجتناب ناپذیر است.
  این به هیچ وجه صحت ندارد. بیمارانی که بهداشت دهان و دندان را به طور کامل و دقیق رعایت میکنند، دوره درمان خود را بدون هیچ گونه تغییر رنگی به پایان میرسانند. موفقیت در این زمینه صد در صد به تلاش و همکاری خود بیمار بستگی دارد و آن را نباید به شانس یا نوع دستگاه نسبت داد. این موضوع در تمام انواع مال اکلوژن صدق میکند.

خدمات کلینیک فوق تخصصی ارتودنسی دکتر کاظم دالایی

در کلینیک فوق تخصصی دکتر کاظم دالایی، ما با تلفیقی از دانش روز، تجربه چندین ساله و به کارگیری پیشرفته ترین تجهیزات دیجیتال، متعهد به ارائه بالاترین سطح از خدمات درمانی هستیم. ما درک میکنیم که هر بیمار شرایط و نیازهای منحصر به فردی دارد و به همین دلیل، یک برنامه درمانی اختصاصی برای هر فرد طراحی میکنیم. هدف ما نه تنها ردیف کردن دندان ها، بلکه دستیابی به لبخندی زیبا، عملکردی و مهم تر از همه، سالم است. ما معتقدیم پیشگیری بهتر از درمان است و به همین دلیل، آموزش و نظارت بر بهداشت بیماران، بخش جدایی ناپذیر پروتکل درمانی ما برای جلوگیری از عوارضی مانند تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی است.

• ارتودنسی ثابت
• ارتودنسی متحرک
• ارتودنسی نامرئی
• ارتودنسی سرامیکی
• ارتودنسی دیمون
• دستگاه های فانکشنال

نتیجه گیری

تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی یک عارضه قابل پیشگیری است و به هیچ عنوان جزو ویژگی های ذاتی این درمان محسوب نمیشود. موفقیت در حفظ سفیدی و سلامت دندان ها در این دوره، مستقیما به میزان تعهد بیمار به رعایت بهداشت دهان و دندان بستگی دارد. با مسواک زدن دقیق پس از هر وعده غذایی، استفاده صحیح از نخ دندان و ابزارهای کمکی، و پیروی از یک رژیم غذایی سالم، میتوان به طور کامل از بروز لکه های سفید و پوسیدگی جلوگیری کرد. در این مسیر، نقش نظارتی و آموزشی متخصص ارتودنسی نیز بسیار کلیدی است. در کلینیک دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در شریعتی تهران، ما خود را متعهد میدانیم که با ارائه بهترین خدمات و کامل ترین آموزش ها، شما را در دستیابی به لبخندی زیبا، مرتب و درخشان یاری نماییم.

سوالات متداول

آیا بلافاصله بعد از برداشتن بریس ها میتوانم دندان های من را جرم گیری کنم؟

پاسخ: بله، نه تنها ممکن است بلکه بسیار توصیه میشود. معمولا پس از برداشتن دستگاه های ثابت، یک جلسه جرم گیری و پولیش کامل انجام میشود تا تمام باقی مانده های چسب و هرگونه لکه یا پلاک سخت شده از روی دندان ها پاک شود و سطح آن ها کاملا صاف و براق گردد.

چه دهانشویه ای برای دوران ارتودنسی مناسب تر است؟

پاسخ: بهترین دهانشویه، دهانشویه ای است که حاوی فلوراید باشد و الکل نداشته باشد. فلوراید به تقویت مینای دندان کمک میکند و عدم وجود الکل از خشکی دهان جلوگیری مینماید. با این حال، استفاده از دهانشویه نباید جایگزین مسواک و نخ دندان شود. شلوغی دندان‌ ها میتواند بهداشت را سخت تر کند و دهانشویه یک کمک کننده خوب است.

اگر یک لکه سفید روی دندانم ایجاد شد، آیا به مرور زمان خودش از بین میرود؟

پاسخ: لکه های سفید مراحل اولیه پوسیدگی هستند. اگر در مراحل خیلی ابتدایی باشند و بهداشت دهان به طور چشمگیری بهبود یابد و از فلوراید استفاده شود، ممکن است فرآیند معدنی زدایی متوقف شده و ظاهر لکه کمی بهتر شود، اما معمولا به طور کامل خود به خود از بین نمیروند و برای درمان نیاز به مداخله دندانپزشکی دارند.

آیا نوع براکت (فلزی یا سرامیکی) در احتمال تغییر رنگ دندان تاثیری دارد؟

پاسخ: خیر، جنس براکت تاثیری در فرآیند شیمیایی تغییر رنگ مینای دندان ندارد. با این حال، برخی معتقدند که پلاک میکروبی ممکن است به براکت های فلزی کمی بیشتر از براکت های سرامیکی بچسبد. اما این تفاوت آنقدر ناچیز است که در نهایت، این کیفیت مسواک زدن بیمار است که نتیجه نهایی را تعیین میکند، نه جنس باندینگ ارتودنسی یا براکت.

هر چند وقت یکبار باید در دوران ارتودنسی برای چکاپ به دندانپزشک عمومی مراجعه کنم؟

پاسخ: علاوه بر ویزیت های منظم نزد متخصص ارتودنسی، بسیار مهم است که هر شش ماه یکبار برای چکاپ کامل و جرم گیری احتمالی به دندانپزشک عمومی خود نیز مراجعه کنید. دندانپزشک عمومی میتواند پوسیدگی های احتمالی را در مراحل اولیه تشخیص داده و از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری کند.

آیا تغییر رنگ دندان در ارتودنسی میتواند نشانه یک مشکل جدی تر باشد؟

پاسخ: بله، لکه های سفید همانطور که گفته شد، اولین نشانه پوسیدگی دندان هستند. اگر این فرآیند متوقف نشود، لکه سفید به یک حفره واقعی تبدیل خواهد شد که نیاز به ترمیم (پر کردن) دارد. بنابراین، هرگونه تغییر رنگی باید جدی گرفته شود و به عنوان یک زنگ خطر برای بهبود فوری بهداشت دهان تلقی گردد. انواع بایت‌ های دندانی نادرست، زمینه ساز این مشکلات بهداشتی است.

آیا استفاده از خمیر دندان های سفید کننده در دوران ارتودنسی مجاز است؟

پاسخ: بهتر است از این کار خودداری شود. خمیردندان های سفیدکننده فقط قسمتی از دندان که در دسترس است را سفید میکنند و ناحیه ای که زیر براکت قرار دارد، بدون تغییر باقی میماند. این امر پس از برداشتن بریس ها، باعث ایجاد ناهماهنگی رنگی و ظاهری شبیه به لکه میشود. بهتر است سفید کردن دندان ها به پس از اتمام کامل درمان موکول شود.

منابع:

• American Association of Orthodontists
• Oral-B