پلاک ارتودنسی

پلاک ارتودنسی وسیله‌ ای کاربردی برای اصلاح یا حفظ موقعیت دندان‌ ها است که در مراحل مختلف درمان ارتودنسی، بسته به نیاز بیمار، استفاده میشود. برخلاف تصور رایج، پلاک‌ ها تنها محدود به مرحله پس از درمان نیستند، بلکه در بسیاری از موارد، برای هدایت رشد فک یا اعمال فشار کنترل‌ شده در مراحل ابتدایی درمان نیز مورد استفاده قرار میگیرند. بسته به طرح درمان، این وسایل میتوانند نقش فعال یا حمایتی داشته باشند و با توجه به شرایط هر بیمار، ساختار و کاربرد آنها کاملاً اختصاصی و هدفمند خواهد بود.

سفر به سوی یک لبخند زیبا و سالم، با اتمام دوره استفاده از بریس ها به پایان نمیرسد. در حقیقت، یکی از حیاتی ترین مراحل درمان، پس از آن آغاز می شود. پلاک ارتودنسی، ابزاری سفارشی و دقیق است که نقشی دوگانه ایفا می کند: گاهی به عنوان یک ابزار فعال برای اصلاحات جزئی و هدایت رشد فک در کودکان عمل می کند و گاهی به عنوان یک نگهدارنده وفادار، از نتایج ارزشمند درمان شما محافظت می نماید. انتخاب نوع پلاک و نظارت بر استفاده صحیح از آن، نیازمند دانش و تجربه یک متخصص است.

در این مسیر، تخصص ارتودنتیست در تضمین موفقیت بلند مدت درمان، نقشی غیر قابل انکار دارد. دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی با ارزیابی دقیق شرایط هر بیمار، مناسب ترین پلاک را تجویز کرده و با ارائه دستورالعمل های لازم، به شما کمک می کند تا به شکل صحیح قرار گرفتن دندان‌ ها روی هم دست یافته و آن را برای همیشه حفظ کنید.

فرم مشاوره آنلاین

نام و نام خانوادگی

شماره تلفن

نیاز به چه خدماتی دارید؟

به چه خدماتی نیاز دارید؟مشاورهرزرو نوبت

روز مورد نظر برای مراجعه:

روز مورد نظر برای مراجعه:شنبهیکشنبهدوشنبهسه شنبهچهارشنبهپنجشنبه

پیغام

ارسال درخواست

پلاک ارتودنسی چیست و چه کاربردی دارد؟

پلاک ارتودنسی یک دستگاه دندانپزشکی سفارشی است که از ترکیب مواد آکریلیکی (پلاستیک) و اجزای فلزی ساخته می شود. این دستگاه بر اساس قالب دقیق دندان ها و فک هر فرد ساخته می شود تا به طور کامل با ساختار دهان او تطابق داشته باشد. کاربرد پلاک ارتودنسی بسیار گسترده تر از آن چیزی است که عموم مردم تصور می کنند. اگرچه شناخته شده ترین کاربرد آن، به عنوان یک دستگاه نگهدارنده (ریتینر) پس از اتمام درمان ارتودنسی ثابت است، اما این ابزارها نقش های فعال و درمانی بسیار مهمی نیز بر عهده دارند.

در بسیاری از موارد، از پلاک ارتودنسی برای انجام حرکات جزئی دندان ها، اصلاح ناهنجاری های خفیف یا بستن فاصله های کوچک استفاده می شود. این رویکرد به ویژه برای بیمارانی که نیاز به درمان جامع با بریس ندارند، یک گزینه عالی است. علاوه بر این، انواع خاصی از پلاک ها که به آن ها دستگاه های فانکشنال گفته می شود، در کودکان و نوجوانان در حال رشد برای هدایت و اصلاح الگوی رشد فک ها به کار می روند. این کار می تواند از بروز ناهنجاری های شدیدتر در آینده جلوگیری کند. شناخت انواع بایت‌ های دندانی به متخصص کمک می کند تا بهترین نوع پلاک را برای هر بیمار تجویز نماید.

در نهایت، مهمترین کاربرد پلاک ارتودنسی، حفظ نتایج به دست آمده از یک دوره درمان پیچیده است. دندان ها پس از حرکت، تمایل طبیعی به بازگشت به موقعیت اولیه خود دارند. پلاک با ثابت نگه داشتن دندان ها در موقعیت جدید، در برابر این نیروهای بازگشتی مقاومت کرده و پایداری لبخند زیبای شما را برای سالیان متمادی تضمین می کند.

مقاله مفید: بایت دندانی چیست؟ | شکستن پلاک متحرک ارتودنسی

انواع اصلی پلاک ارتودنسی کدامند؟

پلاک های ارتودنسی در انواع مختلفی طراحی می شوند که هر کدام برای هدف خاصی به کار می روند. انتخاب نوع پلاک به مرحله درمان، سن بیمار و نوع ناهنجاری بستگی دارد. در ادامه به معرفی انواع اصلی آن پرداخته می شود.

• پلاک نگهدارنده هاولی (Hawley Retainer): این یکی از قدیمی ترین و رایج ترین انواع پلاک متحرک است که از یک بخش آکریلیکی و یک سیم فلزی در جلوی دندان ها تشکیل شده است.
• پلاک نگهدارنده شفاف (Essix Retainer): این پلاک ها از پلاستیک شفاف ساخته شده و کاملا روی دندان ها را می پوشانند. به دلیل نامرئی بودن، محبوبیت زیادی دارند.
• پلاک های فعال: این پلاک ها دارای اجزایی مانند فنر یا پیچ هستند که با اعمال نیروی ملایم، باعث حرکت جزئی دندان ها می شوند.
• دستگاه های فانکشنال: این پلاک های پیچیده تر برای درمان ناهنجاری های رشدی فک در کودکان، مانند عقب بودن فک پایین، استفاده می شوند.
• وسیع کننده کام: این دستگاه که نوعی پلاک خاص است، برای افزایش عرض فک بالا در دوره رشد به کار می رود. این دستگاه ها بخشی از درمان ارتودنسی پیشگیری محسوب می شوند.

بیشتر بدانید: کراس بایت | دیپ بایت

کاربرد های پلاک ارتودنسی در درمان های مختلف

کاربرد های متنوع پلاک ارتودنسی آن را به یکی از ابزارهای انعطاف پذیر در جعبه ابزار یک متخصص ارتودنسی تبدیل کرده است. این دستگاه ها می توانند به تنهایی یا در ترکیب با سایر روش های درمانی برای دستیابی به بهترین نتیجه به کار روند. یکی از مهمترین کاربرد ها، درمان ناهنجاری های خفیف است. در مواردی که شلوغی دندان ها بسیار جزئی است یا فاصله کمی بین دندان ها وجود دارد، می توان با استفاده از یک پلاک فعال، بدون نیاز به نصب بریس های ثابت، مشکل را برطرف کرد. این رویکرد برای بیمارانی که به دنبال یک درمان ساده تر و کوتاه تر هستند، بسیار جذاب است.

کاربرد حیاتی دیگر، در حوزه ارتودنسی کودکان و نوجوانان است. پلاک های فانکشنال می توانند با هدایت رشد فک بالا و پایین، رابطه بین آن ها را اصلاح کنند. این مداخله به موقع می تواند از نیاز به درمان های بسیار پیچیده تر مانند جراحی فک در آینده جلوگیری کند. همچنین، از پلاک ها می توان برای ترک عادات مضری مانند مکیدن انگشت که می تواند باعث ایجاد ناهنجاری های دندانی شود، استفاده کرد.

در نهایت، نقش پلاک ارتودنسی به عنوان نگهدارنده، غیر قابل انکار است. پس از یک دوره طولانی درمان با بریس، پلاک با تثبیت دندان ها در موقعیت جدید، از سرمایه گذاری زمانی و مالی بیمار محافظت می کند. این دستگاه تضمین می کند که لبخند به دست آمده، برای سال های طولانی پایدار باقی بماند.

لینک مفید: ارتودنسی دندان نیش

مزایای کلیدی استفاده از پلاک ارتودنسی

استفاده از پلاک ارتودنسی، به ویژه انواع متحرک آن، مزایای قابل توجهی را برای بیماران به همراه دارد. این مزایا، آن ها را به گزینه ای محبوب در مراحل مختلف درمانی تبدیل کرده است. در ادامه به برخی از این مزایا اشاره می شود.

• قابلیت برداشتن: بیمار می تواند پلاک را هنگام غذا خوردن، مسواک زدن و استفاده از نخ دندان از دهان خارج کند. این امر رعایت بهداشت را بسیار آسان تر می کند.
• زیبایی: پلاک های شفاف (Essix) کاملا نامرئی هستند و حتی پلاک های هاولی نیز نسبت به بریس های ثابت، کمتر جلب توجه می کنند.
• راحتی: اگرچه در روزهای اول ممکن است کمی احساس غریبگی وجود داشته باشد، اما اکثر بیماران به سرعت به پلاک عادت می کنند.
• کارایی در موارد خاص: این دستگاه ها برای درمان مشکلات خاصی مانند هدایت رشد فک یا اصلاح یک دندان نهفته به جایگاهش، ابزارهای بسیار کارآمدی هستند.
• هزینه کمتر: در مقایسه با درمان کامل با بریس های ثابت، هزینه استفاده از پلاک برای اصلاحات جزئی معمولا کمتر است.

بیشتر بدانید: جرم‌ گیری دندان در ارتودنسی

معایب و چالش های استفاده از پلاک ارتودنسی

در کنار مزایای متعدد، استفاده از پلاک ارتودنسی با چالش ها و معایب خاص خود نیز همراه است که بیمار باید از آن ها آگاه باشد. بزرگترین و مهمترین چالش در مورد پلاک های متحرک، نیاز به همکاری کامل بیمار است. موفقیت درمان به طور مستقیم به میزان ساعاتی که بیمار پلاک را در دهان خود قرار می دهد، بستگی دارد. اگر بیمار در استفاده از پلاک کوتاهی کند، درمان با شکست مواجه خواهد شد یا نتایج به دست آمده به سرعت بازگشت خواهند کرد.

چالش دیگر، احتمال گم شدن یا شکستن پلاک است. از آنجایی که این دستگاه ها قابل برداشتن هستند، ممکن است در رستوران، مدرسه یا محل کار جا گذاشته شوند. ساخت مجدد پلاک، هزینه و زمان اضافی را به بیمار تحمیل می کند. همچنین، این پلاک ها باید با دقت نگهداری شوند، زیرا در صورت قرار گرفتن تحت فشار یا حرارت، ممکن است تغییر شکل داده یا بشکنند.

در روزهای اولیه استفاده، ممکن است بیمار با مشکلاتی مانند افزایش ترشح بزاق یا اختلال جزئی در تکلم مواجه شود. این مشکلات معمولا موقتی هستند و با گذشت زمان برطرف می شوند. همچنین، برخی دستگاه های پیچیده تر مانند وسیع کننده کام یا پالاتال اکسپندر، ممکن است در ابتدا ناراحتی بیشتری ایجاد کنند.

بیشتر بدانید: قالب گیری ارتودنسی

چه کسانی به پلاک ارتودنسی نیاز دارند؟

نیاز به پلاک ارتودنسی به شرایط منحصر به فرد هر بیمار و اهداف درمانی او بستگی دارد. متخصص ارتودنسی پس از یک معاینه کامل، مشخص می کند که آیا پلاک برای بیمار مناسب است یا خیر. در ادامه گروه های اصلی که به این دستگاه نیاز پیدا می کنند، معرفی می شوند.

• تمام بیماران پس از اتمام ارتودنسی ثابت: تقریبا تمام افرادی که درمان با بریس را به پایان می رسانند، برای جلوگیری از بازگشت نتایج به یکی از انواع پلاک نگهدارنده نیاز دارند.
• کودکان در سنین رشد: کودکانی که دارای ناهنجاری های رشدی فک مانند عقب بودن فک پایین یا تنگی فک بالا هستند، کاندیدای اصلی برای پلاک های فانکشنال هستند.
• افراد با ناهنجاری های خفیف: بیمارانی که تنها دچار شلوغی یا فاصله جزئی هستند، ممکن است بتوانند تنها با یک پلاک فعال، مشکل خود را برطرف کنند.
• بیماران مبتلا به عادات دهانی: کودکانی که عادت به مکیدن انگشت یا فشار دادن زبان دارند، می توانند از پلاک های مخصوص برای ترک این عادات استفاده کنند. این سوال که ارتودنسی متحرک بهتر است یا ثابت؟ برای این گروه، اغلب به نفع نوع متحرک است.

بررسی نمایید: فیس ماسک ارتودنسی

مقایسه پلاک ارتودنسی با ارتودنسی ثابت

انتخاب بین پلاک ارتودنسی و ارتودنسی ثابت (بریس ها) یکی از تصمیمات مهم در طرح ریزی درمان است. این دو ابزار، اهداف و قابلیت های متفاوتی دارند و به هیچ عنوان جایگزین یکدیگر نیستند، بلکه در شرایط مختلفی به کار می روند. پلاک های ارتودنسی، به ویژه انواع متحرک، برای انجام حرکات ساده دندانی مانند کج کردن تاج یا اصلاحات جزئی مناسب هستند. آن ها همچنین ابزارهای اصلی برای هدایت رشد فک و نگهداری نتایج درمان محسوب می شوند.

در مقابل، ارتودنسی ثابت برای انجام حرکات پیچیده و سه بعدی دندان، مانند حرکت ریشه، اصلاح چرخش های شدید و بستن فضاهای بزرگ، طراحی شده است. بریس ها کنترل بسیار دقیق تری بر روی هر دندان اعمال می کنند و قادر به اصلاح تقریبا تمام انواع ناهنجاری های دندانی هستند. درک این تفاوت ها به بیمار کمک می کند تا انتظارات واقع بینانه ای از هر روش درمانی داشته باشد. جدول زیر به مقایسه این دو رویکرد می پردازد.

نقش پلاک ارتودنسی در درمان کودکان

پلاک ارتودنسی نقشی حیاتی و منحصر به فرد در درمان های ارتودنسی کودکان ایفا می کند. در دوران کودکی و نوجوانی، استخوان های فک هنوز در حال رشد هستند و این یک فرصت طلایی برای هدایت این رشد به مسیر صحیح است. پلاک های فانکشنال، که اغلب به صورت دو تکه برای فک بالا و پایین طراحی می شوند، با تغییر موقعیت فک پایین و تحریک عضلات، رشد آن را به سمت جلو هدایت می کنند. این درمان برای کودکانی که فک پایین آن ها عقب تر از حد طبیعی است، بسیار موثر است.

علاوه بر این، پلاک هایی مانند وسیع کننده کام می توانند با اعمال نیروی ملایم، عرض فک بالا را افزایش دهند. این کار نه تنها مشکلاتی مانند کراس بایت را اصلاح می کند، بلکه فضای کافی برای رویش منظم تمام دندان های دائمی را نیز فراهم می نماید. این مداخلات به موقع، که بخشی از درمان ارتودنسی نوجوانان و کودکان است، می تواند از نیاز به درمان های بسیار پیچیده تر و تهاجمی تر مانند کشیدن دندان یا جراحی فک در آینده جلوگیری کند.

همچنین، از پلاک های ساده تری می توان برای کمک به ترک عادات مضر دهانی مانند مکیدن انگشت یا فشار دادن زبان استفاده کرد. این عادات می توانند باعث ایجاد ناهنجاری های جدی مانند اپن بایت شوند.

مقاله مفید: ارتودنسی یک دندان کج

نحوه مراقبت و تمیز کردن پلاک ارتودنسی

مراقبت صحیح از پلاک ارتودنسی برای حفظ کارایی، افزایش طول عمر و جلوگیری از مشکلات بهداشتی ضروری است. پلاک ها، به ویژه انواع متحرک، باید به صورت روزانه تمیز شوند تا از تجمع پلاک باکتریایی و ایجاد بوی نامطبوع جلوگیری شود.

• شستشوی روزانه: هر بار که پلاک را از دهان خارج می کنید، آن را با آب سرد یا ولرم بشویید.
• مسواک زدن پلاک: روزانه یک بار، با استفاده از یک مسواک نرم و جداگانه (غیر از مسواک دندان خود) و مقدار کمی صابون مایع یا خمیر دندان غیر ساینده، تمام سطوح پلاک را به آرامی تمیز کنید.
• استفاده از محلول های پاک کننده: هفته ای یک یا دو بار، می توانید پلاک را در محلول های پاک کننده مخصوص که در داروخانه ها موجود است، قرار دهید.
• نگهداری در جعبه مخصوص: زمانی که پلاک در دهان شما نیست، حتما آن را در جعبه محکم خود قرار دهید تا از گم شدن یا شکستن آن جلوگیری شود.
• پرهیز از حرارت: هرگز پلاک را در آب جوش یا ماشین ظرفشویی قرار ندهید و آن را در معرض نور مستقیم خورشید یا در اتومبیل داغ رها نکنید. حرارت می تواند باعث تغییر شکل پلاستیک آن شود. رعایت این نکات بر طول درمان ارتودنسی تاثیر مثبت دارد.

مطالعه بیشتر: صاف کردن دندان کج

مشکلات رایج در استفاده از پلاک ارتودنسی

اگرچه استفاده از پلاک ارتودنسی معمولا بی دردسر است، اما بیماران ممکن است با برخی مشکلات رایج روبرو شوند. آگاهی از این مشکلات و نحوه مدیریت آن ها می تواند به یک تجربه درمانی بهتر کمک کند. شایع ترین مشکل، احساس فشار یا ناراحتی در چند روز اول استفاده است. این حالت طبیعی بوده و با عادت کردن دندان ها و بافت های دهان به پلاک، به تدریج برطرف می شود.

مشکل دیگر، اختلال جزئی در تکلم است. حضور پلاک در دهان می تواند در ابتدا تلفظ برخی حروف را دشوار کند. این مشکل نیز معمولا با تمرین صحبت کردن و با گذشت زمان، به طور کامل از بین می رود. گم شدن یا شکستن پلاک نیز یکی از مشکلات شایع است. در صورت وقوع این اتفاق، باید در اسرع وقت با متخصص ارتودنسی تماس گرفت تا از حرکت ناخواسته دندان ها جلوگیری شود.

در نهایت، اگر بیمار برای مدتی در استفاده از پلاک خود کوتاهی کند، ممکن است هنگام استفاده مجدد، پلاک به درستی در جای خود قرار نگیرد. این نشانه آن است که دندان ها شروع به حرکت کرده اند. در این حالت نیز باید فورا با متخصص تماس گرفت. این مشکلات پس از برداشتن ارتودنسی دندان و در دوره نگهداری، اهمیت زیادی دارند.

نمونه درمان: درمان ارتودنسی ثابت بدون جراحی و بدون کشیدن

تفاوت پلاک نگهدارنده (ریتینر) با سایر پلاک ها

مهم است که بین انواع مختلف پلاک ارتودنسی تفاوت قائل شویم. اگرچه همه آن ها ممکن است ظاهری شبیه به هم داشته باشند، اما عملکردشان کاملا متفاوت است. در ادامه به این تفاوت ها پرداخته می شود.

• پلاک نگهدارنده (ریتینر): این پلاک ها کاملا غیر فعال هستند. هدف آن ها صرفا نگه داشتن دندان ها در موقعیت اصلاح شده پس از اتمام درمان با بریس ارتودنسی است. آن ها هیچ نیرویی برای حرکت دادن دندان ها وارد نمیکنند.
• پلاک فعال: این پلاک ها دارای اجزای فعالی مانند فنر یا پیچ هستند. این اجزا نیروی ملایمی را برای انجام حرکات محدود دندانی، مانند بستن یک فاصله کوچک یا اصلاح یک چرخش جزئی، اعمال می کنند.
• دستگاه فانکشنال: این پلاک ها برای اعمال نیرو به فک ها و نه فقط دندان ها، طراحی شده اند. هدف آن ها اصلاح الگوی رشد و رابطه بین فک بال و پایین است.
• الاینر شفاف: این پلاک های شفاف، اگرچه از نظر ظاهری شبیه به ریتینرهای شفاف هستند، اما به صورت یک سری متوالی طراحی شده اند تا به تدریج دندان ها را حرکت داده و مرتب کنند.

با دلایل تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی آشنا شوید.

اهمیت استفاده منظم از پلاک ارتودنسی

اهمیت استفاده منظم و متعهدانه از پلاک ارتودنسی، به ویژه در مرحله نگهداری، قابل چشم پوشی نیست. بسیاری از بیماران تصور می کنند که با برداشتن بریس ها، درمان آن ها به پایان رسیده است. اما در حقیقت، مرحله نگهداری به همان اندازه مهم و حیاتی است. دندان ها در یک محیط بیولوژیک پویا قرار دارند و توسط الیاف لثه و استخوان احاطه شده اند. این بافت ها دارای “حافظه” بوده و تمایل دارند دندان ها را به موقعیت نامرتب اولیه خود بازگردانند.

پلاک ارتودنسی با مقاومت در برابر این نیروهای بازگشتی، به بافت های اطراف فرصت می دهد تا خود را با موقعیت جدید دندان ها تطبیق داده و بازسازی کنند. عدم استفاده منظم از پلاک، به این نیروها اجازه می دهد تا به تدریج دندان ها را جابجا کرده و باعث بازگشت نتایج درمان شوند. این اتفاق می تواند تمام زحمات، زمان و هزینه صرف شده برای درمان را از بین ببرد.

تعهد به استفاده از پلاک طبق دستورالعمل متخصص، تنها راه برای تضمین پایداری لبخند جدید شماست. این کار به اندازه تمیز کردن براکت های ارتودنسی در طول درمان، برای موفقیت نهایی اهمیت دارد.

هزینه پلاک ارتودنسی چقدر است؟

هزینه پلاک ارتودنسی بسته به عوامل متعددی می تواند بسیار متغیر باشد. در بسیاری از موارد، هزینه اولین مجموعه از پلاک های نگهدارنده (ریتینرها) به عنوان بخشی از هزینه کل پکیج درمان ارتودنسی در نظر گرفته می شود. با این حال، اگر پلاک گم شود، بشکند یا پس از چند سال نیاز به تعویض داشته باشد، بیمار باید هزینه ساخت مجدد آن را پرداخت کند.

عواملی که بر هزینه پلاک ارتودنسی تاثیر می گذارند شامل نوع پلاک (پلاک های شفاف یا فانکشنال معمولا گران تر از پلاک های هاولی هستند)، پیچیدگی ساخت آن، هزینه های لابراتواری و تعرفه متخصص است. موقعیت جغرافیایی کلینیک نیز می تواند بر هزینه ها تاثیرگذار باشد.

در مواردی که از پلاک به عنوان درمان اصلی برای اصلاحات جزئی استفاده می شود، هزینه آن به مراتب کمتر از یک دوره درمان کامل با بریس های ثابت خواهد بود. برای اطلاع دقیق از هزینه ها، بهترین راه، مراجعه برای مشاوره و دریافت یک طرح درمان شفاف از متخصص ارتودنسی است.

مقایسه پلاک نگهدارنده هاولی و پلاک شفاف (Essix)

انتخاب بین انواع مختلف پلاک های نگهدارنده، یکی از تصمیماتی است که بیمار با مشورت متخصص خود در پایان درمان می گیرد. دو نوع از رایج ترین پلاک های متحرک، پلاک هاولی و پلاک شفاف (Essix) هستند. هر کدام از این پلاک ها دارای مزایا و معایب خاص خود هستند که آن ها را برای شرایط مختلفی مناسب می سازد.

پلاک هاولی با ساختار آکریلیکی و سیم فلزی، بسیار با دوام بوده و امکان تنظیمات جزئی را به متخصص می دهد. در مقابل، پلاک شفاف به دلیل نامرئی بودن، از نظر زیبایی بسیار محبوب است، اما ممکن است دوام کمتری داشته باشد و به مرور زمان تغییر رنگ دهد. جدول زیر به مقایسه این دو نوع پلاک نگهدارنده می پردازد تا به شما در درک بهتر تفاوت هایشان کمک کند.

تفاوت پلاک ارتودنسی با ارتودنسی ثابت

اگرچه پلاک ارتودنسی و ارتودنسی ثابت (بریس ها) هر دو ابزارهایی برای دستیابی به لبخندی زیبا و سالم هستند، اما کاربرد و عملکرد آن ها کاملاً متفاوت است. درک این تفاوت ها به بیمار کمک می کند تا انتظارات واقع بینانه ای از هر روش درمانی داشته باشد. ارتودنسی ثابت، سیستم قدرتمندی است که برای اصلاح طیف وسیعی از ناهنجاری های دندانی و بایتی طراحی شده است. این سیستم با چسباندن براکت ها به تک تک دندان ها، امکان کنترل دقیق و سه بعدی بر روی حرکت دندان ها را فراهم می کند.

در مقابل، پلاک های ارتودنسی ابزارهای ظریف تری با اهداف محدودتر هستند. اصلی ترین کاربرد آن ها، به عنوان پلاک نگهدارنده (ریتینر) پس از اتمام درمان با بریس ها است تا از بازگشت دندان ها به حالت اولیه جلوگیری کنند. علاوه بر این، از پلاک های فعال می توان برای اصلاحات بسیار جزئی مانند بستن یک فاصله کوچک یا اصلاح یک چرخش خفیف استفاده کرد. بنابراین، در حالی که ارتودنسی ثابت یک ابزار اصلاحی قدرتمند است، پلاک ارتودنسی بیشتر نقش حمایتی، پیشگیرانه یا اصلاحی محدود را ایفا می کند.

چه زمانی به پلاک ارتودنسی نیاز داریم؟

نیاز به پلاک ارتودنسی به مرحله درمان، سن بیمار و نوع مشکل دندانی بستگی دارد. این دستگاه ها در سناریوهای مختلفی توسط متخصص ارتودنسی تجویز می شوند. در ادامه به مهم ترین موارد نیاز به پلاک ارتودنسی اشاره می شود:

• پس از پایان درمان با بریس های ثابت: این شایع ترین کاربرد پلاک است. از پلاک نگهدارنده (ریتینر) برای حفظ نتایج و جلوگیری از بازگشت نامرتبی دندان ها استفاده می شود.
• در مراحل ابتدایی درمان کودکان: در سنین رشد، از پلاک های فانکشنال برای اصلاح رشد فک استفاده می شود که می تواند از نیاز به درمان های پیچیده تر در آینده جلوگیری کند.
• جهت اصلاح نامرتبی های بسیار جزئی: در مواردی که شلوغی یا فاصله بین دندان یا دیاستم بسیار کم است، ممکن است بتوان تنها با یک پلاک فعال مشکل را برطرف کرد.
• پیش از درمان های پروتزی: گاهی برای ایجاد فضا یا تنظیم موقعیت دندان های مجاور قبل از قرار دادن ایمپلنت یا بریج، از یک دوره کوتاه درمان با پلاک ارتودنسی استفاده می شود.

مدت زمان استفاده از پلاک ارتودنسی

مدت زمان استفاده از پلاک ارتودنسی یک سوال کلیدی برای بیماران است، اما پاسخ یکسانی برای همه وجود ندارد. این زمان بندی کاملاً به شرایط فردی بیمار و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد. به طور کلی، پس از پایان درمان ارتودنسی ثابت، مرحله نگهداری با پلاک آغاز می شود. در این مرحله، معمولاً توصیه می شود که بیمار برای ۶ ماه تا یک سال اول، پلاک را به صورت تمام وقت استفاده کند. این دوره حیاتی به بافت های استخوان و لثه اجازه می دهد تا در اطراف موقعیت جدید دندان ها بازسازی و تثبیت شوند.

پس از این دوره اولیه، متخصص معمولاً ساعات استفاده از پلاک را به تدریج کاهش داده و آن را به استفاده شبانه محدود می کند. برای بسیاری از بیماران، به ویژه در ارتودنسی در 40 سالگی و بالاتر، توصیه می شود که برای جلوگیری از هرگونه حرکت جزئی دندان ها، استفاده از پلاک به صورت شبانه را برای سال های متمادی ادامه دهند. در درمان های فعال با پلاک، مدت زمان استفاده مستقیماً به میزان پیچیدگی مشکل و سرعت پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.

تأثیر پلاک ارتودنسی بر گفتار و تغذیه

یکی از نگرانی های رایج بیماران هنگام شروع استفاده از پلاک ارتودنسی، تأثیر آن بر جنبه های روزمره زندگی مانند صحبت کردن و غذا خوردن است. خوشبختانه، این تأثیرات عمدتاً موقتی و قابل مدیریت هستند.

• تغییرات موقتی در تلفظ: در چند روز اول پس از قرار دادن پلاک، به ویژه پلاک هایی که سقف دهان را می پوشانند، ممکن است بیمار در تلفظ برخی حروف دچار مشکل شود. این یک پدیده کاملاً طبیعی است و با گذشت زمان و با تمرین صحبت کردن، زبان به حضور پلاک عادت کرده و تکلم به حالت کاملاً عادی باز می گردد.
• نکات تغذیه ای هنگام استفاده: برای جلوگیری از آسیب به پلاک و حفظ بهداشت، قویاً توصیه می شود که هنگام صرف غذا، پلاک متحرک از دهان خارج شود. خوردن غذا با پلاک می تواند باعث شکستن اجزای آن شود. همچنین، باید از خوردن خوراکی های چسبناک یا سفت پرهیز کرد. تاثیر سیگار و قلیان بر درمان ارتودنسی و سلامت پلاک نیز منفی است و باید از آن اجتناب شود.

انتخاب بهترین نوع پلاک ارتودنسی

انتخاب بهترین نوع پلاک ارتودنسی یک تصمیم تخصصی است که باید توسط متخصص ارتودنسی و با در نظر گرفتن تمام جوانب شرایط بیمار گرفته شود. “مناسب ترین” پلاک برای هر فرد مشخص می شود. در جلسه مشاوره، متخصص با بررسی دقیق نوع ناهنجاری، وضعیت دندان ها، سن بیمار و اهداف درمانی، گزینه های موجود را معرفی می کند. به عنوان مثال، برای یک کودک در حال رشد با فک پایین عقب رفته، یک پلاک فانکشنال بهترین انتخاب است. در حالی که برای یک بزرگسال پس از اتمام درمان ثابت، یک نگهدارنده شفاف یا هاولی مناسب خواهد بود.

علاوه بر عوامل بالینی، عواملی مانند سبک زندگی، بودجه و ترجیحات زیبایی شناختی بیمار نیز در این تصمیم گیری نقش دارند. بیماری که به ظاهر اهمیت زیادی می دهد، ممکن است یک پلاک نگهدارنده شفاف و نامرئی را ترجیح دهد. در مقابل، برای بیماری که دوام پلاک برایش در اولویت است، ممکن است پلاک هاولی گزینه بهتری باشد. ارتودنسی نامرئی برای کودکان نیز نوعی درمان با پلاک های شفاف است که مزایای خاص خود را دارد. همکاری بیمار نیز یک فاکتور کلیدی است و در انتخاب نوع پلاک باید در نظر گرفته شود.

تأثیر عدم استفاده منظم از پلاک ارتودنسی

یکی از تلخ ترین تجربیات در دنیای ارتودنسی، بازگشت نتایج درمانی است. علت اصلی این پدیده، که به آن “ریلاپس” گفته می شود، عدم استفاده منظم از پلاک ارتودنسی در مرحله نگهداری است. دندان ها در یک محیط بیولوژیک پویا قرار دارند و توسط الیاف کشسان لثه احاطه شده اند. این الیاف تمایل دارند دندان ها را به سمت موقعیت نامرتب اولیه خود بکشند. پلاک نگهدارنده با مقاومت در برابر این نیروها، به بافت ها فرصت می دهد تا در موقعیت جدید بازسازی شوند.

در صورتی که بیمار از پلاک طبق دستور پزشک استفاده نکند، دندان ها به تدریج شروع به حرکت کرده و نتایج درمان از بین می رود. این بازگشت می تواند در ابتدا جزئی باشد، اما با گذشت زمان تشدید شده و ممکن است فرد را به نقطه اول باز گرداند. این موضوع از نظر زیبایی ناامید کننده است و می تواند منجر به مشکلات بایتی مجدد شود. مشکلات بلند مدت احتمالی شامل نیاز به ارتودنسی مجدد است که خود مستلزم صرف هزینه و زمان دوباره خواهد بود.

مقایسه پلاک ارتودنسی با براکت ها

هرچند پلاک های ارتودنسی و براکت ها (ارتودنسی ثابت) هر دو در حوزه ارتودنسی به کار می روند، اما مقایسه آن ها مانند مقایسه دو ابزار با کاربردهای کاملاً متفاوت است. ارتودنسی ثابت یک سیستم درمانی جامع و قدرتمند برای اصلاح انواع ناهنجاری های پیچیده است. در مقابل، پلاک ها ابزارهای ظریف تری با اهداف مشخص تر مانند نگهداری، هدایت رشد یا اصلاحات جزئی هستند.

درک تفاوت های کلیدی بین این دو رویکرد به بیمار کمک می کند تا بداند در هر مرحله از درمان، چه انتظاری باید از دستگاه خود داشته باشد. براکت ها کنترل بی نظیری بر روی حرکات سه بعدی دندان فراهم می کنند، در حالی که پلاک های متحرک در زمینه بهداشت و راحتی، برتری دارند. جدول زیر به مقایسه جنبه های مختلف این دو سیستم درمانی می پردازد.

مشاوره تخصصی پلاک ارتودنسی در تهران

کلینیک تخصصی دکتر کاظم دالایی، به عنوان یک مرکز پیشرو در زمینه ارتودنسی، خدمات مشاوره ای و درمانی جامعی را در ارتباط با انواع پلاک ارتودنسی در شمال تهران ارائه می دهد. بیمارانی که به دنبال درمان های اصلاحی با پلاک هستند یا دوره درمان ارتودنسی ثابت خود را به پایان رسانده و به یک نگهدارنده مناسب نیاز دارند، می توانند برای یک ارزیابی کامل به این مرکز مراجعه کنند.

دکتر کاظم دالایی به عنوان متخصص ارتودنسی در پاسداران، با تشخیص دقیق نیازهای هر بیمار، بهترین و کارآمد ترین نوع پلاک را طراحی و تجویز می کند. این کلینیک واقع در خیابان شریعتی، با تاکید بر اهمیت مرحله نگهداری، به شما در حفظ دائمی لبخند زیبایتان کمک می کند.

خدمات کلینیک فوق تخصصی ارتودنسی دکتر کاظم دالایی

در این مرکز تخصصی، طیف کاملی از خدمات ارتودنسی با استفاده از مدرن ترین تجهیزات و تکنیک های روز دنیا برای بیماران در تمام سنین ارائه می شود.

• ارتودنسی ثابت: استفاده از براکت های فلزی، سرامیکی و دیمون برای اصلاح انواع ناهنجاری ها.
• ارتودنسی متحرک: طراحی و ساخت پلاک های متحرک برای درمان های پیشگیری و مشکلات جزئی.
• ارتودنسی نامرئی: درمان با استفاده از الاینر های شفاف و سفارشی برای بیمارانی که به دنبال راه حلی زیبا هستند.
• ارتودنسی سرامیکی: براکت های همرنگ دندان که کمتر قابل مشاهده بوده و زیبایی بیشتری دارند.
• ارتودنسی دیمون: سیستمی پیشرفته با اصطکاک کمتر که می تواند به کاهش طول درمان کمک کند.
• ارتودنسی لینگوال: نصب براکت ها در پشت دندان ها برای یک درمان کاملا نامرئی.
• دستگاه های فانکشنال: استفاده از دستگاه های ویژه برای اصلاح ناهنجاری های رشدی فک در کودکان و نوجوانان.

نتیجه گیری

در پایان این مسیر، می توان دریافت که پلاک ارتودنسی ابزاری بسیار فراتر از یک نگهدارنده ساده است. این دستگاه سفارشی، بسته به طراحی و هدف درمانی، می تواند نقش های متنوعی از هدایت رشد فک در کودکان تا انجام اصلاحات جزئی در بزرگسالان را ایفا کند. با این حال، مهمترین و شناخته شده ترین نقش آن، حفظ نتایج گرانبهای یک دوره درمان ارتودنسی است. تعهد به استفاده از پلاک طبق دستورالعمل متخصص، تضمین کننده پایداری لبخند و جلوگیری از بازگشت مشکلات است.

دریافت یک مشاوره ارتودنسی کامل برای انتخاب نوع پلاک و آگاهی از نحوه مراقبت از آن، آخرین و یکی از مهمترین قدم ها در سفر شما به سوی سلامتی و زیبایی پایدار است. در نهایت، موفقیت بلند مدت هر درمان ارتودنسی، در گرو همکاری هوشمندانه بیمار در مرحله نگهداری است.

سوالات متداول

آیا پلاک ارتودنسی درد دارد؟

استفاده از پلاک معمولاً با درد زیادی همراه نیست. تنها در چند روز ابتدایی ممکن است کمی احساس فشار یا ناراحتی تجربه شود که به‌ مرور رفع خواهد شد.

اگر پلاک ارتودنسی گم شود چه باید کرد؟

در صورت گم‌ شدن پلاک، باید در اسرع وقت با متخصص ارتودنسی تماس گرفته شود. تاخیر در جایگزینی پلاک میتواند موجب برگشت دندان‌ ها به حالت قبلی شود. التهاب لثه در ارتودنسی نیز می تواند در صورت عدم تناسب پلاک جدید رخ دهد.

آیا استفاده از پلاک ارتودنسی در خواب مشکلی ایجاد میکند؟

خیر، پلاک های ارتودنسی، به ویژه انواع نگهدارنده، برای استفاده در طول شب طراحی شده اند. استفاده از آنها هنگام خواب کاملا طبیعی و ضروری است. ارتودنسی نامرئی برای کودکان نیز شامل پلاک هایی است که باید در خواب استفاده شوند.

آیا پلاک ارتودنسی باعث پوسیدگی دندان میشود؟

خیر، پلاک ارتودنسی به‌ تنهایی موجب پوسیدگی دندان نمیشود. اما اگر بهداشت دهان و دندان و خود پلاک رعایت نشود، باقی‌ ماندن مواد غذایی زیر آن میتواند محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ ها ایجاد کند.

آیا میتوان پلاک ارتودنسی را به دیگران داد یا قرض داد؟

خیر، پلاک ارتودنسی مخصوص هر فرد طراحی و ساخته میشود و به هیچ‌ وجه نباید توسط شخص دیگری استفاده شود. این کار می تواند به دندان ها و لثه ها آسیب جدی وارد کند.

بعد از چه مدت میتوان انتظار دیدن نتایج از پلاک ارتودنسی را داشت؟

در پلاک های فعال، نتایج اولیه معمولا در چند هفته تا چند ماه قابل مشاهده است. در پلاک های نگهدارنده، نتیجه اصلی، ثابت ماندن دندان ها است. گاهی برای اطمینان بیشتر، علاوه بر پلاک متحرک، از سیم پشت دندان ارتودنسی نیز استفاده می شود.

چند ساعت در روز باید از پلاک استفاده کرد؟

بسته به نظر متخصص، در اغلب موارد باید پلاک حداقل ۲۰ تا ۲۲ ساعت در شبانه‌ روز استفاده شود. تنها در هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن، اجازه برداشتن آن وجود دارد.