فاصله بین دندان یا دیاستم

فاصله بین دندان یا دیاستم: علل، پیامدها و راهکارهای درمانی نوین

فاصله بین دندان یا دیاستم، که در اصطلاح دندانپزشکی به آن دیاستما (Diastema) نیز گفته می شود، وضعیتی است که در آن شکاف یا فضای قابل مشاهده ای بین دو یا چند دندان وجود دارد؛ این مشکل هرچند گاهی به عنوان یک ویژگی منحصر به فرد تلقی می شود، اما برای بسیاری از افراد می تواند منبع نگرانی از نظر زیبایی و عملکردی باشد. درک علل ایجاد فاصله بین دندان یا دیاستم و گزینه های درمانی موجود، اولین گام برای دستیابی به لبخندی یکدست و جذاب است. دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در خیابان شریعتی، برای کسب نتیجه مناسب، در این زمینه شما را همراهی می کند.

هدف از انجام درمان ارتودنسی پیشگیری چیست؟

مقاله مرتبط: ارتودنسی دو مرحله ای

فرم مشاوره آنلاین

نام و نام خانوادگی

شماره تلفن

نیاز به چه خدماتی دارید؟

به چه خدماتی نیاز دارید؟مشاورهرزرو نوبت

روز مورد نظر برای مراجعه:

روز مورد نظر برای مراجعه:شنبهیکشنبهدوشنبهسه شنبهچهارشنبهپنجشنبه

پیغام

ارسال درخواست

فاصله بین دندان یا دیاستم چیست؟

فاصله بین دندان یا دیاستم به وجود شکاف یا فضای خالی بین دندان های مجاور اشاره دارد. این فاصله می تواند در هر قسمتی از قوس دندانی رخ دهد، اما شایع ترین محل بروز آن بین دو دندان پیشین فک بالا است. وجود فاصله بین دندان یا دیاستم می تواند تأثیرات مختلفی بر ظاهر و سلامت دهان داشته باشد.

مقاله مرتبط: بریس ارتودنسی | پلاک ارتودنسی

• تعریف دقیق دیاستم

دیاستم به هرگونه فضای بزرگتر از ۰.۵ میلی متر بین دو دندان مجاور گفته می شود. این فاصله می تواند منفرد یا متعدد باشد و در هر دو فک بالا و پایین مشاهده شود. تشخیص دقیق اندازه و محل فاصله بین دندان یا دیاستم برای انتخاب بهترین روش درمانی ضروری است.

لینک مفید: ارتودنسی دندان های جلو

• شایع ترین محل های بروز فاصله بین دندان یا دیاستم

همانطور که اشاره شد، فاصله بین دو دندان جلویی فک بالا (میدلاین دیاستم) رایج ترین نوع است. با این حال، فاصله بین دندان یا دیاستم می تواند بین هر دو دندان دیگر نیز ایجاد شود، به خصوص اگر دندانی از دست رفته باشد یا اندازه دندان ها نسبت به فک کوچک باشد.

بیشتر بدانید: دندان اضافه

• تفاوت دیاستم طبیعی در کودکان با بزرگسالان

وجود فاصله بین دندان یا دیاستم های شیری در کودکان، به ویژه دندان های جلویی، امری طبیعی و حتی مطلوب است. این فضا ها، که به “فضاهای پریمات” یا “فضاهای رشدی” معروفند، برای رویش صحیح دندان های دائمی که بزرگتر هستند، ضروری می باشند. اما باقی ماندن یا ایجاد فاصله بین دندان های دائمی در بزرگسالان معمولاً نیاز به بررسی و درمان دارد.

بیشتر بدانید: بایت دندان چیست؟

علل اصلی ایجاد فاصله بین دندان یا دیاستم

دلایل مختلفی می توانند منجر به ایجاد یا تشدید فاصله بین دندان یا دیاستم شوند. شناسایی علت اصلی در انتخاب روش درمانی مناسب برای بستن این فضا ها بسیار حائز اهمیت است.

• عدم تناسب بین اندازه دندان ها و فک

اگر اندازه دندان ها نسبت به اندازه قوس فکی کوچک باشد (میکرودنتیا)، فضای اضافی در فک ایجاد می شود که خود را به صورت فاصله بین دندان نشان می دهد. این یکی از شایع ترین دلایل بروز دیاستم است.

• از دست دادن دندان (Missing Teeth)

از دست دادن یک یا چند دندان به دلیل پوسیدگی، بیماری لثه یا تروما، می تواند باعث حرکت دندان های مجاور به سمت فضای خالی و ایجاد یا افزایش فاصله بین دندان های دیگر شود. درمان فاصله بین دندان یا دیاستم در این موارد شامل جایگزینی دندان از دست رفته نیز می شود.

بیشتر بدانید: قالب گیری ارتودنسی

• فرنوم لبی بزرگ یا ضخیم (Labial Frenum)

فرنوم لبی، بافت نازکی است که لب بالا را به لثه بین دو دندان جلویی فک بالا متصل می کند. اگر این فرنوم بیش از حد بزرگ، ضخیم یا پایین باشد، می تواند مانع از نزدیک شدن طبیعی این دو دندان به یکدیگر شده و باعث ایجاد فاصله بین دندان یا دیاستم شود.

• عادات دهانی نامناسب

عادات دهانی مانند مکیدن انگشت شست، فشار دادن زبان به پشت دندان های جلویی هنگام بلع یا صحبت (Tongue Thrusting)، یا حتی استفاده نادرست از خلال دندان می تواند به مرور زمان باعث ایجاد یا افزایش فاصله بین دندان شود.

• بیماری های لثه (پریودنتیت)

بیماری های پیشرفته لثه می توانند باعث تحلیل استخوان حمایت کننده دندان ها شوند. با ضعیف شدن این استخوان، دندان ها ممکن است لق شده و حرکت کنند و در نتیجه فاصله بین دندان یا دیاستم ایجاد شود.

مقاله مفید: روش های کاهش طول درمان ارتودنسی دندان

اطلاعات بیشتر: ارتودنسی یک فک

مشکلات ناشی از وجود فاصله بین دندان یا دیاستم

فاصله بین دندان تنها یک مسئله زیبایی نیست و می تواند منجر به مشکلات دیگری نیز بشود که اهمیت درمان آن را دوچندان می کند.

• تأثیر بر زیبایی لبخند و اعتماد به نفس

بارز ترین پیامد فاصله بین دندان، تأثیر منفی آن بر ظاهر و لبخند فرد است. این مسئله می تواند باعث کاهش اعتماد به نفس و خودداری از لبخند زدن در جمع شود. درمان فاصله بین دندان یا دیاستم به بازیابی اعتماد به نفس کمک می کند.

• مشکلات در رعایت بهداشت دهان و دندان

فضاهای بین دندانی می توانند محل مناسبی برای گیر کردن مواد غذایی و تجمع پلاک باکتریایی باشند. تمیز کردن این نواحی دشوارتر است و می تواند خطر پوسیدگی دندان و بیماری های لثه را افزایش دهد.

• مشکلات احتمالی در گفتار

در برخی موارد، به خصوص اگر فاصله بین دندان های جلویی زیاد باشد، ممکن است در تلفظ برخی صداها (مانند “س” یا “ش”) اختلال ایجاد شود و فرد دچار نوک زبانی صحبت کردن شود.

• افزایش خطر آسیب به لثه

هنگام جویدن، غذا ممکن است به طور مستقیم با لثه در ناحیه فاصله بین دندان یا دیاستم تماس پیدا کرده و باعث تحریک یا آسیب به آن شود.

بیشتر بدانید: دندان های بیرون زده

مطالعه بیشتر: ارتودنسی چند دندان

روش های مختلف درمان فاصله بین دندان یا دیاستم

خوشبختانه، امروزه روش های درمانی متنوع و مؤثری برای بستن فاصله بین دندان یا دیاستم وجود دارد. انتخاب روش درمانی مناسب به علت ایجاد فاصله، اندازه آن، محل و همچنین ترجیح بیمار بستگی دارد.

• ارتودنسی (بریس ها یا الاینر های شفاف)

ارتودنسی ثابت با استفاده از بریس ها (فلزی یا ارتودنسی سرامیکی) یا ارتودنسی نامرئی با استفاده از الاینر ارتودنسی شفاف، یکی از رایج ترین و مؤثرترین روش ها برای بستن دیاستم یا فاصله بین دندان های بالا و سایر نواحی است. این روش ها با حرکت دادن تدریجی دندان ها، فاصله ها را می بندند. ارتودنسی دیمون نیز می تواند در این زمینه کارآمد باشد.

• باندینگ کامپوزیت (Composite Bonding)

در این روش، دندانپزشک از یک ماده رزین همرنگ دندان (کامپوزیت) برای پر کردن فضای بین دندان ها و افزایش عرض آن ها استفاده می کند. این یک روش سریع و نسبتاً کم هزینه برای بستن فاصله های کوچک تا متوسط است. سؤال کامپوزیت یا ارتودنسی؟ برای بستن فاصله بین دندان یا دیاستم، بستگی به شرایط خاص بیمار دارد.

• ونیر های پرسلن (Porcelain Veneers)

ونیر ها پوسته های نازکی از جنس پرسلن (سرامیک) هستند که به سطح جلویی دندان ها چسبانده می شوند. آن ها می توانند علاوه بر بستن فاصله بین دندان، شکل، رنگ و اندازه دندان ها را نیز بهبود بخشند.

• فرنکتومی (Frenectomy)

اگر علت فاصله بین دندان های جلویی، فرنوم لبی بزرگ باشد، ممکن است قبل یا همزمان با سایر درمان ها، نیاز به یک جراحی کوچک به نام فرنکتومی برای برداشتن یا اصلاح این بافت باشد.

• روکش ها و بریج های دندانی

در مواردی که فاصله بین دندان یا دیاستم ناشی از از دست دادن دندان یا آسیب شدید به دندان های مجاور باشد، ممکن است از روکش ها یا بریج های دندانی برای بستن فضا و بازگرداندن عملکرد استفاده شود.

مقاله مفید: ارتودنسی متحرک بهتر است یا ثابت؟

بدانید: اول ارتودنسی یا ایمپلنت؟

ارتودنسی، راهکاری بنیادی برای درمان فاصله بین دندان یا دیاستم

ارتودنسی با حرکت دادن دندان ها به موقعیت صحیح، نه تنها فاصله بین دندان را می بندد، بلکه به بهبود کلی بایت و هماهنگی دندان ها نیز کمک می کند. این روش اغلب یک راه حل دائمی و باثبات است.

• نقش ارتودنسی ثابت در بستن دیاستم

بریس های ارتودنسی ثابت با اعمال نیروهای کنترل شده، دندان ها را به سمت یکدیگر حرکت داده و فاصله بین آن ها را به تدریج کاهش می دهند. براکت ارتودنسی و سیم ها اجزای اصلی این سیستم هستند. گاهی از کش ارتودنسی نیز برای کمک به این حرکت استفاده می شود.

• مزایای ارتودنسی نامرئی برای بستن فاصله ها

ارتودنسی نامرئی (الاینر ها) گزینه ای محبوب برای بزرگسالانی است که تمایل ندارند ظاهر بریس های سنتی را تجربه کنند. این پلاک ها می توانند به طور مؤثری فاصله بین دندان یا دیاستم را ببندند و کمتر قابل مشاهده هستند.

• مدت زمان لازم برای بستن فاصله بین دندان یا دیاستم با ارتودنسی

مدت زمان درمان به اندازه فاصله، تعداد فاصله ها و پیچیدگی کلی مورد بستگی دارد. بستن فاصله بین دندان یا دیاستم با ارتودنسی می تواند از چند ماه تا چند سال طول بکشد. همکاری بیمار در استفاده از ارتودنسی متحرک (در صورت تجویز) نیز در سرعت درمان مؤثر است.

• اهمیت دوره نگهداری پس از بستن فاصله

پس از اتمام درمان و بستن فاصله بین دندان یا دیاستم، استفاده از نگهدارنده ها (ریتینر ها) برای جلوگیری از باز شدن مجدد فاصله ها بسیار مهم است. چرا باید بعد از ارتودنسی ریتینر گذاشت؟ زیرا دندان ها تمایل به بازگشت به موقعیت قبلی خود دارند.

مطالعه مفید: ارتودنسی نامرئی برای کودکان

مراقبت های لازم در طول و پس از درمان فاصله بین دندان یا دیاستم

برای دستیابی به بهترین نتیجه و حفظ آن پس از درمان فاصله بین دندان، رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان و پیروی از دستورالعمل های دندانپزشک یا ارتودنتیست ضروری است.

• رعایت بهداشت دهان و دندان

مسواک زدن دقیق و استفاده منظم از نخ دندان، به ویژه در نواحی که قبلاً فاصله بین دندان یا دیاستم وجود داشته، برای جلوگیری از تجمع پلاک و بیماری های لثه حیاتی است.

• رژیم غذایی مناسب (به خصوص با بریس)

اگر از بریس های ارتودنسی برای بستن فاصله بین دندان استفاده می کنید، باید از خوردن غذاهای سفت، چسبنده و شیرین که می توانند به دستگاه آسیب برسانند، پرهیز کنید.

• مراجعات منظم به دندانپزشک یا ارتودنتیست

مراجعه منظم طبق برنامه تعیین شده برای تنظیم دستگاه های ارتودنسی، بررسی وضعیت درمان فاصله بین دندان یا دیاستم، یا چکاپ های دوره ای برای ونیرها و باندینگ، به حفظ سلامت و زیبایی لبخند شما کمک می کند. اقدامات قبل از ارتودنسی شامل برنامه ریزی این مراجعات نیز می شود.

• استفاده صحیح و مداوم از ریتینرها

در صورت درمان با ارتودنسی، استفاده از ریتینرها طبق دستور متخصص، مهم ترین عامل برای جلوگیری از بازگشت فاصله بین دندان است.

یاد بگیرید: کشیدن نخ دندان در ارتودنسی

پیشگیری از ایجاد یا بازگشت فاصله بین دندان یا دیاستم

اگرچه برخی از علل ایجاد فاصله بین دندان قابل پیشگیری نیستند (مانند عوامل ژنتیکی)، اما با رعایت برخی نکات می توان از بروز یا بازگشت آن جلوگیری کرد.

• ترک عادات دهانی مضر

تشویق کودکان به ترک عادات مکیدن انگشت و شناسایی و اصلاح عاداتی مانند فشار دادن زبان در هر سنی، می تواند به جلوگیری از ایجاد فاصله بین دندان کمک کند.

• مراقبت از سلامت لثه ها

رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعات منظم به دندانپزشک برای پیشگیری و درمان بیماری های لثه، از تحلیل استخوان و حرکت دندان ها که منجر به فاصله بین دندان می شود، جلوگیری می کند.

• استفاده صحیح از ابزارهای بهداشتی

استفاده نادرست یا بیش از حد از خلال دندان یا سایر ابزارهای تمیز کننده بین دندانی می تواند به مرور زمان باعث ایجاد یا افزایش فاصله بین دندان یا دیاستم شود.

• پیگیری درمان های ارتودنسی

پس از اتمام هرگونه درمان ارتودنسی برای اصلاح مال اکلوژن یا مشکلات دیگر مانند اپن بایت یا کراس بایت، استفاده دقیق از ریتینر ها برای جلوگیری از بازگشت فاصله بین دندان ضروری است. دستگاه های فانکشنال که در ارتودنسی کودکان استفاده می شوند نیز به هدایت رشد صحیح کمک می کنند.

بیشتر بدانید: ارتودنسی در 50 سالگی و بالاتر

انتخاب بهترین متخصص برای درمان فاصله بین دندان یا دیاستم

انتخاب یک دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مجرب و ماهر، نقش کلیدی در موفقیت درمان فاصله بین دندان دارد. این انتخاب باید با دقت و بررسی انجام شود.

• تخصص و تجربه دندانپزشک یا ارتودنتیست

متخصص باید دانش به روز و تجربه کافی در درمان انواع موارد فاصله بین دندان یا دیاستم با روش های مختلف داشته باشد. مشاوره ارتودنسی اولیه فرصتی برای ارزیابی این موارد است.

• بررسی نمونه کارهای قبلی

مشاهده عکس های قبل و بعد بیمارانی که مشکل مشابه فاصله بین دندان داشتند و توسط آن متخصص درمان شدند، می تواند به شما در تصمیم گیری کمک کند. برای مثال، نمونه های درمان ارتودنسی ثابت بدون کشیدن دندان یا نتایج باندینگ.

• استفاده از مواد و تکنولوژی های با کیفیت

اطمینان از اینکه متخصص از مواد با کیفیت (مانند کامپوزیت ها یا پرسلن های مرغوب) و تکنولوژی های نوین برای درمان فاصله بین دندان استفاده می کند، در دوام و زیبایی نتیجه نهایی مؤثر است. ارتودنسی لینگوال یا ارتودنسی سرامیکی نمونه هایی از گزینه های با کیفیت هستند.

نتیجه گیری

فاصله بین دندان یا دیاستم مشکلی است که می تواند بر زیبایی و عملکرد دهان تأثیر بگذارد، اما خوشبختانه با روش های درمانی مدرن به خوبی قابل اصلاح است. با انتخاب یک متخصص مجرب مانند دکتر دالایی، متخصص ارتودنسی در شریعتی تهران، و انتخاب بهترین روش درمانی متناسب با شرایط شما، می توانید به لبخندی یکدست، زیبا و بدون فاصله بین دندان دست یابید و اعتماد به نفس خود را باز یابید.

سوالات متداول

آیا فاصله بین دندان های شیری کودکان نیاز به درمان دارد؟

معمولاً خیر. وجود فاصله بین دندان های شیری، به خصوص دندان های جلویی، طبیعی است و به عنوان “فضای رشدی” برای جای گیری دندان های دائمی بزرگتر عمل می کند. اگر این فضا ها با رویش دندان های دائمی بسته نشوند، آنگاه نیاز به بررسی و درمان خواهند داشت.

کدام روش برای بستن فاصله بین دندان یا دیاستم سریع تر است؟

روش های ترمیمی مانند باندینگ کامپوزیت یا ونیر های پرسلن معمولاً نتایج سریع تری (در یک یا دو جلسه) نسبت به ارتودنسی ارائه می دهند. با این حال، ارتودنسی یک راه حل بنیادی تر است که خود دندان ها را حرکت می دهد و ممکن است در درازمدت با ثبات تر باشد.

آیا بستن فاصله بین دندان یا دیاستم دردناک است؟

درمان های ترمیمی مانند باندینگ و ونیر معمولاً بدون درد یا با حداقل ناراحتی انجام می شوند. در درمان ارتودنسی، ممکن است پس از نصب اولیه بریس ها یا تنظیمات دوره ای، مقداری احساس فشار یا درد خفیف وجود داشته باشد که موقتی است.

هزینه درمان فاصله بین دندان چقدر است؟

هزینه درمان به عوامل مختلفی از جمله اندازه و تعداد فاصله ها، روش درمانی انتخابی (ارتودنسی، باندینگ، ونیر)، و تعرفه های دندانپزشک یا ارتودنتیست بستگی دارد. مشاوره با متخصص بهترین راه برای اطلاع از هزینه دقیق است.

آیا ممکن است فاصله بین دندان یا دیاستم پس از درمان دوباره باز شود؟

بله، این احتمال وجود دارد، به خصوص اگر علت اصلی ایجاد فاصله (مانند فشار زبان یا بیماری لثه) برطرف نشده باشد یا بیمار از ریتینر های پس از ارتودنسی به درستی استفاده نکند. به همین دلیل، پیگیری دقیق دستورالعمل های پس از درمان بسیار مهم است.

آیا فرنوم لبی بزرگ همیشه باعث ایجاد فاصله بین دندان های جلویی می شود؟

نه همیشه. بسیاری از افراد با فرنوم لبی نسبتاً بزرگ، فاصله قابل توجهی بین دندان های جلویی خود ندارند. با این حال، اگر فرنوم بسیار ضخیم، گوشتی و پایین باشد و الیاف آن تا لبه لثه بین دندان ها کشیده شده باشد، می تواند یکی از عوامل اصلی ایجاد یا تشدید دیاستم باشد.

آیا سیگار کشیدن می تواند باعث ایجاد یا بدتر شدن فاصله بین دندان یا دیاستم شود؟

سیگار کشیدن به طور مستقیم باعث ایجاد فاصله بین دندان یا دیاستم نمی شود، اما یک عامل خطر بسیار مهم برای بیماری های لثه است. بیماری های لثه می توانند منجر به تحلیل استخوان و لق شدن دندان ها شوند، که این امر به نوبه خود می تواند باعث حرکت دندان ها و ایجاد یا افزایش فاصله بین آن ها گردد.

منابع:

• American Dental Association (ADA) – Diastema: Gaps Between Teeth
• Healthline – What Causes a Diastema and How Is It Treated?