درمان مجدد ارتودنسی ثابت
درمان مجدد ارتودنسی ثابت در خانمی ۲۲ ساله که ۱۰ سال قبل توسط همکار دیگر درمان شده بود.
گاهی اوقات بدلایل طبیعی و غیر طبیعی میزان بازگشت در درمان های ارتودنسی زیاد است.
نگهدارنده ثابت، میزان برگشت را کاهش میدهد.
درمان مجدد ارتودنسی ثابت
بسیاری از افراد تصور میکنند پس از پایان دوره ارتودنسی، نتیجهای که به دست میآید برای همیشه باقی میماند. اما واقعیت این است که به مرور زمان، به دلایل مختلفی ممکن است دندانها به موقعیت قبلی خود بازگردند. به همین دلیل، درمان مجدد ارتودنسی ثابت برای برخی بیماران ضروری میشود، مخصوصاً اگر ارتودنسی اولیه بیش از ۱۰ سال پیش انجام شده باشد یا از نگهدارندهها بهدرستی استفاده نشده باشد.
در این مقاله، که برای آشنایی بیشتر بیماران و خانوادهها توسط تیم تخصصی دکتر کاظم دالایی تهیه شده، به بررسی دلایل نیاز به درمان مجدد، روند درمان و راهکارهای پیشگیری از بازگشت دندانها میپردازیم.
چرا درمان ارتودنسی ممکن است بازگشت داشته باشد؟
گاهی تصور میشود که ارتودنسی درمانی دائمی است و بعد از آن دیگر نیازی به پیگیری یا مراقبت خاصی وجود ندارد. اما حقیقت این است که ساختار دندانها و فکها به مرور زمان ممکن است تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار بگیرند و به حالت قبل برگردند. این پدیده که به آن بازگشت درمان ارتودنسی گفته میشود، در بین بیماران شایع است و میتواند علل متعددی داشته باشد:
دلایل طبیعی: رشد مداوم فکها، تغییرات در عضلات صورت، حرکات زبان، و حتی الگوهای تنفسی میتوانند باعث فشار روی دندانها و جابهجایی آنها شوند.
دلایل غیرطبیعی یا قابل پیشگیری: استفاده نکردن از نگهدارنده پس از پایان ارتودنسی، شکستگی یا افتادن ریتینر، یا طراحی نامناسب برنامه درمانی اولیه نیز از مهمترین عوامل برگشت هستند.
مطالعات انجامشده توسط انجمن ارتودنتیستهای آمریکا (AAO) و مراکز دانشگاهی مانند University of Michigan Dental School نشان میدهد که احتمال بازگشت درمان بدون استفاده از ریتینر بسیار بالا است. به همین دلیل، رعایت دقیق دستورات متخصص ارتودنسی و استفاده منظم از نگهدارنده، بخش ضروری از موفقیت درمان بلندمدت محسوب میشود.
بازگشت دندانها پس از درمان ارتودنسی میتواند طبیعی یا غیرطبیعی باشد:
دلایل طبیعی: رشد طبیعی فکها، تغییر در ساختار بافت نرم اطراف دندانها و فشار زبان یا لب میتواند باعث جابهجایی مجدد دندانها شود.
دلایل غیرطبیعی: عدم استفاده یا شکستگی نگهدارنده (ریتینر)، ارتودنسی ناکامل در گذشته، یا مشکلات ساختاری در استخوان فک
طبق توصیههای انجمن ارتودنتیستهای آمریکا (AAO)، استفاده مداوم از نگهدارنده پس از پایان درمان، یکی از مهمترین راههای جلوگیری از برگشت است.
درمان مجدد ارتودنسی ثابت چگونه انجام میشود؟
درمان مجدد معمولاً در بیمارانی انجام میشود که قبلاً ارتودنسی انجام دادهاند، اما به دلایل مختلف، موقعیت دندانها تغییر کرده است. در این حالت، متخصص ارتودنسی مراحل زیر را طی میکند:
ارزیابی کامل: بررسی دقیق وضعیت فعلی دندانها، فک و مقایسه با سوابق قبلی
طراحی مجدد درمان: انتخاب بهترین روش برای اصلاح موقعیت فعلی دندانها، معمولاً با ارتودنسی ثابت (براکتها)
انجام درمان: بسته به میزان تغییرات، مدت زمان درمان ممکن است کوتاهتر از درمان اولیه باشد (مثلاً ۶ تا ۱۲ ماه)
استفاده از نگهدارنده: پس از درمان، استفاده منظم از ریتینر برای جلوگیری از برگشت مجدد الزامی است
نگهدارنده ثابت چه کمکی میکند؟
نگهدارنده ثابت (Fixed Retainer) یک سیم نازک فلزی است که پشت دندانهای جلو چسبانده میشود تا از جابهجایی آنها جلوگیری کند. این نوع نگهدارنده:
نیازی به یادآوری ندارد چون همیشه در دهان بیمار است
برای افرادی که درمان مجدد ارتودنسی انجام دادهاند، بسیار ضروری است
باعث کاهش چشمگیر احتمال برگشت دندانها میشود
البته نگهدارنده ثابت نیاز به مراقبت و نظافت دقیق دارد تا از تجمع جرم یا پوسیدگی جلوگیری شود.
آیا همه افراد نیاز به درمان مجدد دارند؟
پاسخ این سؤال بستگی به شرایط هر فرد دارد. بسیاری از بیمارانی که درمان ارتودنسی موفقی داشتهاند و بهدرستی از نگهدارندههای خود استفاده کردهاند، هیچگاه به درمان مجدد نیاز پیدا نمیکنند. اما در برخی موارد، تغییرات ساختاری یا عادات نادرست باعث جابهجایی مجدد دندانها میشود.
درمان مجدد ارتودنسی ثابت بیشتر در افرادی توصیه میشود که:
دندانهای آنها به مرور زمان به حالت قبلی برگشته است.
ریتینر را بهصورت منظم استفاده نکردهاند یا آن را از دست دادهاند.
با مشکلات جدیدی مانند بینظمی در دندانهای جلویی، بسته شدن نامناسب فک یا تحلیل استخوان مواجه شدهاند.
اگرچه درمان مجدد برای همه لازم نیست، اما در صورت مشاهده کوچکترین تغییر در موقعیت دندانها، بهتر است با یک متخصص ارتودنسی مشورت کنید تا از پیشرفت احتمالی مشکل جلوگیری شود.
خیر. تنها در صورتی که تغییرات دندانها زیاد باشد یا مشکلات عملکردی یا زیبایی ایجاد شده باشد، درمان مجدد توصیه میشود. در بسیاری از موارد، استفاده صحیح از نگهدارندهها میتواند از نیاز به درمان مجدد جلوگیری کند.
اگر شما هم جزو افرادی هستید که سالها پیش ارتودنسی کردهاید و احساس میکنید دندانهایتان در حال جابهجایی هستند، ممکن است وقت آن رسیده باشد که به فکر درمان مجدد ارتودنسی ثابت باشید. این درمان میتواند به بازگرداندن نظم دندانها، زیبایی لبخند و عملکرد صحیح فک کمک کند.
مشورت با یک متخصص ارتودنسی باتجربه مانند دکتر کاظم دالایی میتواند بهترین تصمیم در این مسیر باشد.
