التهاب لثه در ارتودنسی یا ژنژیویت، یکی از شایع ترین مشکلاتی است که بیماران تحت درمان ارتودنسی ثابت با آن مواجه می شوند. لثه های قرمز، متورم و حساس که به راحتی خونریزی می کنند، نه تنها باعث ناراحتی بیمار می شوند، بلکه در صورت عدم درمان می توانند بر روند و نتیجه نهایی درمان ارتودنسی تاثیر منفی بگذارند. درک دلایل اصلی بروز این عارضه و یادگیری روش های صحیح پیشگیری و درمان، برای حفظ سلامت دهان و دندان ضروری است. در این مقاله جامع که با نظارت دکتر کاظم دالایی بهترین دکتر ارتودنسی تهران تهیه شده است، به بررسی کامل علل، علائم و راهکار های مدیریتی برای مقابله با التهاب لثه در ارتودنسی می پردازیم.
هدف نهایی از درمان ارتودنسی، دستیابی به لبخندی زیبا با دندان هایی مرتب و سالم است. التهاب لثه در ارتودنسی می تواند این هدف را به خطر بیندازد. این راهنما به شما کمک می کند تا با اهمیت بهداشت دهان و دندان در این دوره حساس بیشتر آشنا شوید و با یک برنامه مراقبتی دقیق، از سلامت لثه های خود محافظت کرده و از بروز مشکلات جدی تر در آینده جلوگیری نمایید. این یک چالش جدی است که نیازمند همکاری نزدیک بین بیمار و متخصص ارتودنسی برای دستیابی به بهترین نتیجه ممکن است.
بدانید: ارتودنسی در دوران بارداری | روش های بالا بردن استحکام دندان
دلیل چیست: عقب رفتن لثه | واکنش آلرژیک به براکت های ارتودنسی
فرم مشاوره آنلاین
التهاب لثه در ارتودنسی (ژنژیویت) چیست؟
التهاب لثه در ارتودنسی که در علم دندانپزشکی به آن ژنژیویت ناشی از پلاک گفته می شود، یک واکنش التهابی بافت لثه به تجمع پلاک های باکتریایی است. این وضعیت اولین و خفیف ترین مرحله از بیماری های لثه است و خوشبختانه با رعایت بهداشت و درمان های مناسب، کاملاً قابل برگشت است. پلاک یک لایه نرم و چسبنده از باکتری هاست که اگر به طور منظم حذف نشود، می تواند باعث تحریک لثه ها و آزاد شدن سمومی شود که منجر به پاسخ التهابی بدن می گردد.
مقاله مفید: ارتودنسی یک دندان کج | ارتودنسی بیماران سندرم داون
مطالعه بیشتر: صاف کردن دندان کج | واترجت دندان
علائم و نشانه های التهاب لثه
تشخیص زودهنگام علائم، کلید درمان موثر التهاب لثه در ارتودنسی است. این علائم می توانند به صورت تدریجی ظاهر شوند و بیمار باید نسبت به آن ها هوشیار باشد.
- قرمزی و تورم: لثه ها از رنگ صورتی مرجانی سالم به قرمز روشن یا حتی بنفش تغییر رنگ داده و پف کرده و متورم به نظر می رسند. این تورم می تواند باعث شود لبه های لثه از حالت تیز و مثلثی بین دندان ها، به حالتی گرد و پف کرده تغییر شکل دهند.
- خونریزی: شایع ترین و اولین علامت، خونریزی لثه ها هنگام مسواک زدن یا نخ کشیدن است. حتی ممکن است هنگام خوردن غذا های کمی سفت نیز لثه ها خونریزی کنند. لثه سالم نباید به راحتی خونریزی کند.
- حساسیت و درد: ممکن است لثه ها هنگام لمس یا مسواک زدن حساس و دردناک باشند. این درد ارتودنسی متفاوت از درد ناشی از حرکت دندان ها است و بیشتر به خود بافت نرم مربوط می شود.
- بوی بد دهان (هالیتوزیس): تجمع باکتری ها و ذرات غذایی در حال تجزیه در بین دستگاه های ارتودنسی، می تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع و مداوم در دهان شود که حتی با مسواک زدن نیز به طور کامل برطرف نمی شود.
مقاله مفید: ارتودنسی و بیماری های خاص
بخوانید: ارتودنسی مجدد | براکت سلف لیگیتینگ
چرا التهاب لثه در دوران ارتودنسی شایع تر است؟
وجود دستگاه های ثابت ارتودنسی، شرایط را برای تجمع پلاک و بروز التهاب لثه در ارتودنسی بسیار مستعد می کند. عوامل متعددی در این امر دخیل هستند که درک آن ها به پیشگیری بهتر کمک می کند.
- نقش بریس ها در تجمع پلاک
بریس ارتودنسی، شامل براکت ها، سیم ها، لیگاچور ها و کش ارتودنسی، سطوح ناهموار و فضا های کوچک متعددی را روی دندان ها ایجاد می کند. این نواحی به پناهگاه هایی ایده آل برای ذرات غذا و باکتری ها تبدیل می شوند. تمیز کردن کامل این نقاط با مسواک و نخ دندان معمولی بسیار دشوار است و این امر منجر به تجمع سریع پلاک ارتودنسی در اطراف براکت ها و زیر سیم می شود.
- تغییرات هورمونی در بیماران نوجوان
بسیاری از بیماران ارتودنسی در سنین نوجوانی قرار دارند. تغییرات هورمونی شدید دوران بلوغ، به ویژه افزایش سطح پروژسترون و استروژن، می تواند پاسخ التهابی لثه ها به مقدار کمی پلاک را به شدت افزایش دهد. این پدیده به نام “ژنژیویت بلوغ” شناخته می شود و وجود بریس ها آن را تشدید می کند. به همین دلیل، اقدامات قبل از ارتودنسی مانند آموزش دقیق بهداشت، اهمیت دو چندانی پیدا می کند.
- حرکت دندان ها و پاسخ بیولوژیک
فرایند حرکت دندان ها در طول درمان ارتودنسی، یک فرایند بیولوژیک است که با تحلیل و بازسازی استخوان همراه است. این فرایند خود می تواند یک پاسخ التهابی خفیف و موقتی در بافت های اطراف دندان (لیگامان پریودنتال و لثه) ایجاد کند.
مقاله مفید: ارتودنسی دندان های حساس
با دلایل تغییر رنگ دندان ها در ارتودنسی آشنا شوید.
روش های پیشگیری از التهاب لثه در ارتودنسی
پیشگیری بهترین، ساده ترین و کم هزینه ترین راه برای مقابله با التهاب لثه در ارتودنسی است. با یک برنامه بهداشتی دقیق و منظم می توان به طور کامل از بروز این مشکل جلوگیری کرد و سلامت دهان را در سطح مطلوب نگه داشت.
بهداشت دهان و دندان بی نقص و دقیق
- مسواک زدن صحیح و مکرر: حداقل دو تا سه بار در روز، به خصوص پس از هر وعده غذایی، باید دندان ها را مسواک زد. باید با استفاده از مسواک ارتودنسی و با دقت تمام سطوح دندان ها، بالا و پایین براکت ها، کناره های آن ها و خط لثه را با زاویه ۴۵ درجه و با حرکات لرزشی کوتاه مسواک بزنید.
- استفاده از ابزار های کمکی بین دندانی: استفاده روزانه از مسواک بین دندانی (Interdental Brush) برای تمیز کردن زیر سیم و اطراف براکت ارتودنسی و همچنین نخ دندان مخصوص ارتودنسی (Super Floss) یا فلاس تریدر برای پاکسازی فواصل تماس بین دندانی، ضروری و غیر قابل حذف است.
- دهانشویه ضدعفونی کننده: استفاده روزانه از دهانشویه های آنتی باکتریال بدون الکل، می تواند به کاهش بار میکروبی دهان و کنترل التهاب کمک کند. دهانشویه های حاوی فلوراید نیز به پیشگیری از پوسیدگی کمک می کنند.
آگاه باشید: تاثیر سیگار و قلیان بر درمان ارتودنسی
بدانید: لق شدن دندان در ارتودنسی
رژیم غذایی مناسب و هوشمندانه
از مصرف بیش از حد مواد غذایی شیرین، چسبنده (مانند تافی و کارامل) و نوشیدنی های گاز دار که باعث تسریع تشکیل پلاک و افزایش اسیدیته دهان می شوند، به شدت خودداری کنید. مصرف میوه ها و سبزیجات تازه و ترد مانند هویج و کرفس، به تمیز شدن مکانیکی دندان ها و سلامت لثه ها کمک می کند. این رویکرد به ویژه در درمان هایی مانند ارتودنسی فک بالا که دسترسی به دندان های عقبی دشوارتر است، اهمیت دارد.
مراجعات منظم برای جرم گیری حرفه ای
همانطور که قبلاً اشاره شد، جرم گیری حرفه ای توسط دندانپزشک هر ۳ تا ۴ ماه یکبار برای حذف پلاک و جرم از نقاط غیر قابل دسترس، یک اقدام پیشگیرانه حیاتی در طول درمان ارتودنسی است.
مقاله مفید: پوسیدگی دندان در ارتودنسی
بدانید: ارتودنسی در 40 سالگی و بالاتر
آدرس:
خیابان شریعتی, خیابان صادقیان, ساختمان پزشکان پارس, پلاک ۱۰ , طبقه ۴
شماره های تماس:
۰۲۱-۲۲۸۷۸۷۸۹ ۰۲۱-۲۲۸۷۸۷۸۵
مشاوره و رزرو وقت:
برای گرفتن مشاوره آنلاین و یا رزرو نوبت، کافی است فرم مشاوره در این صفحه را پر کنید.
درمان التهاب لثه در ارتودنسی
اگر علائم ژنژیویت ظاهر شد، باید هرچه سریع تر برای درمان آن اقدام کرد تا از پیشرفت آن و تبدیل شدن به مشکلات جدی تر جلوگیری شود.
- بهبود بهداشت دهان در خانه
اولین و مهم ترین گام درمانی، تشدید و بهبود روتین بهداشت دهان و دندان در خانه است. بیمار باید زمان و دقت بیشتری را صرف مسواک زدن و استفاده از ابزار های کمکی کند.
- جرم گیری حرفه ای و روت پلنینگ
در صورتی که پلاک به جرم سخت تبدیل شده باشد یا التهاب شدید باشد، مراجعه به دندانپزشک برای جرم گیری ضروری است. در این جلسه، تمام رسوبات سخت و نرم از روی سطوح دندان و زیر خط لثه حذف می شوند. موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به روت پلنینگ (صاف کردن سطح ریشه) نیز باشد.
- استفاده از دهانشویه های درمانی تجویزی
در موارد شدیدتر التهاب یا پس از جرم گیری، متخصص ارتودنسی ممکن است دهانشویه های قوی تری مانند کلرهگزیدین را برای یک دوره کوتاه مدت (معمولاً ۱ تا ۲ هفته) تجویز کند تا به کنترل عفونت و کاهش سریع التهاب کمک نماید. استفاده طولانی مدت از این دهانشویه توصیه نمی شود زیرا می تواند باعث ایجاد لکه روی دندان ها شود.
یاد بگیرید: کشیدن نخ دندان در ارتودنسی
مقاله مفید: ارتودنسی در سن بالا
مقایسه ریسک التهاب لثه در انواع ارتودنسی
ریسک بروز التهاب لثه در ارتودنسی در روش های مختلف درمانی متفاوت است و این یکی از عوامل مهم در انتخاب نوع درمان، به خصوص برای بیمارانی با لثه های حساس است.
| نوع ارتودنسی | ریسک التهاب لثه | دلیل |
| ارتودنسی ثابت فلزی | بالا | وجود براکت ها و سیم های متعدد که تمیز کردن را دشوار می کند. |
| ارتودنسی سرامیکی | بالا | مشابه نوع فلزی، نیاز به رعایت بهداشت دقیق دارد. |
| ارتودنسی دیمون | متوسط تا بالا | طراحی ساده تر ارتودنسی دیمون ممکن است بهداشت را کمی آسان تر کند. |
| ارتودنسی لینگوال | بالا | به دلیل قرارگیری در پشت دندان ها، تمیز کردن آن ها بسیار چالش برانگیز است. |
| ارتودنسی نامرئی (الاینر) | پایین | بیمار می تواند الاینر ارتودنسی را خارج کرده و به راحتی دندان ها را مسواک بزند. |
| ارتودنسی متحرک | پایین | مشابه الاینر ها، بهداشت با ارتودنسی متحرک بسیار آسان تر است. |
هایپرپلازی لثه: یک عارضه شدیدتر
اگر التهاب لثه در ارتودنسی برای مدت طولانی درمان نشود، می تواند منجر به وضعیتی به نام هایپرپلازی یا رشد بیش از حد لثه شود. این عارضه نه تنها ظاهر ناخوشایند دارد، بلکه سلامت دهان را نیز به خطر می اندازد.
- هایپرپلازی لثه چیست؟
در این حالت، بافت لثه به قدری متورم و بزرگ می شود که می تواند روی براکت ها و بخشی از سطح دندان ها را بپوشاند. این وضعیت می تواند در درمان مشکلاتی مانند دیپ بایت یا آندربایت اختلال ایجاد کند.
- درمان هایپرپلازی
درمان موارد خفیف شامل جرم گیری عمیق و بهبود شدید بهداشت است. اما در موارد شدید، ممکن است پس از پایان درمان ارتودنسی، نیاز به جراحی لثه (ژنژیوکتومی) برای برداشتن بافت اضافی و بازگرداندن فرم طبیعی لثه باشد. این جراحی به بازیابی زیبایی و سلامت لثه کمک می کند.
لینک مفید: لکه سفید روی دندان ها پس از ارتودنسی
بیشتر بدانید: تحلیل استخوان فک
نقش متخصص ارتودنسی در کنترل التهاب لثه
متخصص ارتودنسی شما نقش کلیدی در پیشگیری و مدیریت التهاب لثه در ارتودنسی ایفا می کند.
- آموزش و نظارت دقیق
یک متخصص ارتودنسی خوب در ابتدای درمان، روش های صحیح بهداشت دهان و دندان با وجود بریس ها را به طور کامل به بیمار آموزش می دهد. در هر جلسه ویزیت نیز وضعیت بهداشت دهان و لثه ها را بررسی کرده و در صورت مشاهده اولین علائم التهاب، تذکر ها و آموزش های لازم را تکرار می کند. این نظارت به ویژه برای بیمارانی که تحت درمان ارتودنسی دو مرحله ای هستند، حیاتی است.
- همکاری نزدیک با دندانپزشک عمومی
متخصص ارتودنسی بیمار را برای انجام جرم گیری های منظم به دندانپزشک عمومی ارجاع می دهد و بر اهمیت این همکاری تاکید می کند. این تیم درمانی مشترک، بهترین نتیجه را برای بیمار تضمین می کند.
التهاب لثه در ارتودنسی در منطقه شریعتی
برای مدیریت موثر سلامت لثه در طول درمان، انتخاب یک متخصص ارتودنسی متعهد و باتجربه بسیار مهم است که به سلامت کلی دهان به اندازه زیبایی اهمیت دهد.
یک متخصص ارتودنسی ماهر، مانند دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در پاسداران یا شمال تهران، تنها بر مرتب کردن دندان ها تمرکز نمی کند، بلکه سلامت کلی دهان بیمار را در اولویت قرار می دهد. دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در شریعتی تهران، با تاکید فراوان بر آموزش بهداشت به بیماران و نظارت دقیق بر وضعیت لثه ها، به شما کمک می کند تا دوره درمان را با حداقل مشکلات و با حفظ سلامت کامل لثه ها سپری کنید. این رویکرد به ویژه در درمان هایی مانند درمان ارتودنسی به همراه جراحی فک اهمیت بیشتری پیدا می کند.
لینک مرتبط: سیم پشت دندان ارتودنسی
از تحلیل لثه در ارتودنسی چه میدانید؟
عواقب نادیده گرفتن التهاب لثه در ارتودنسی
بی توجهی به این عارضه به ظاهر ساده می تواند منجر به مشکلات جدی و حتی دائمی شود که کل نتیجه درمان را زیر سوال می برد.
- پریودنتیت و تحلیل استخوان
ژنژیویت درمان نشده می تواند به پریودنتیت تبدیل شود. در این مرحله، التهاب به استخوان نگهدارنده دندان سرایت کرده و باعث تحلیل آن می شود. این آسیب غیر قابل بازگشت است و می تواند سلامت بلند مدت دندان ها را به خطر بیندازد و حتی منجر به لقی آن ها شود. کشیدن دندان برای ارتودنسی در موارد شلوغی انجام می شود، اما از دست دادن دندان به دلیل بیماری لثه یک شکست درمانی است.
- افزایش طول دوره درمان
لثه های ملتهب و متورم می توانند در حرکت دندان ها اختلال ایجاد کرده و باعث کند شدن روند درمان شوند. بدن برای بازسازی استخوان در مسیر حرکت دندان، به یک محیط سالم نیاز دارد و التهاب این فرایند را مختل می کند. به همین دلیل، یکی از روش های کاهش طول درمان ارتودنسی دندان، حفظ سلامت لثه است.
- تاثیر بر زیبایی نهایی لبخند
لثه های متورم، قرمز و نامنظم حتی پس از برداشتن بریس ها، می توانند زیبایی لبخند نهایی را به شدت تحت تاثیر قرار دهند. هدف نهایی دستیابی به شکل صحیح قرار گرفتن دندانها روی هم و یک نرمال بایت در بستری از لثه های سالم، صورتی و خوش فرم است. نادیده گرفتن التهاب می تواند حتی در درمان مال اکلوژن های ساده نیز مشکل ایجاد کند.
رعایت کنید: تمیز کردن براکت های ارتودنسی
نتیجه گیری
التهاب لثه در ارتودنسی یک چالش رایج است، اما با آگاهی و تلاش بیمار، کاملاً قابل کنترل و پیشگیری است. کلید موفقیت، تعهد به یک برنامه بهداشتی روزانه دقیق، استفاده از ابزار های مناسب و انجام جرم گیری های حرفه ای منظم است. به یاد داشته باشید که شما و دکتر کاظم دالایی متخصص ارتودنسی در تهران خود یک تیم هستید و با همکاری مشترک می توانید اطمینان حاصل کنید که در پایان درمان، نه تنها دندان هایی صاف و مرتب، بلکه لثه هایی سالم و لبخندی درخشان خواهید داشت.
همین الان مشاوره بگیر...
شنبه تا چهارشنبه از 11 صبح الی 20 شب
پنجشنبه از 10 صبح تا 14 بعد از ظهر
سوالات متداول
آیا خونریزی لثه هنگام مسواک زدن در دوران ارتودنسی طبیعی است؟
خیر، طبیعی نیست. خونریزی لثه اولین و شایع ترین علامت التهاب یا ژنژیویت است.
اگر لثه هایم متورم شد، باید مسواک زدن آن ناحیه را متوقف کنم؟
خیر، این یک اشتباه رایج است. توقف مسواک زدن باعث بدتر شدن اوضاع می شود.
آیا التهاب لثه به خودی خود از بین می رود؟
التهاب لثه ناشی از پلاک، بدون حذف عامل ایجاد کننده آن (پلاک) از بین نمی رود. این وضعیت نیازمند اقدام فعال از سوی شما برای بهبود بهداشت و در صورت لزوم، جرم گیری حرفه ای توسط دندانپزشک است.
آیا نوع براکت در میزان التهاب لثه تاثیر دارد؟
اگرچه رعایت بهداشت با همه انواع ارتودنسی ثابت چالش برانگیز است، اما برخی سیستم ها مانند ارتودنسی دیمون به دلیل نداشتن کش های رنگی، ممکن است تجمع پلاک کمتری داشته باشند. با این حال، در نهایت این تلاش بیمار در تمیز کردن است که تفاوت اصلی را ایجاد می کند.
آیا ممکن است التهاب لثه باعث لق شدن دندان ها در ارتودنسی شود؟
التهاب خفیف لثه (ژنژیویت) به تنهایی باعث لق شدن دندان نمی شود.
منبع:
