دکتر کاظم دالایی

متخصص ارتودنسی و درمان ناهنجاری های فک و صورت

راهنمای سایت

برای استفاده بهینه از این وب سایت، دریافت اطلاعات جدید و استفاده از نوبت دهی آنلاین در سایت ثبت نام کنید. همچنین برای ثبت نظرات خود و تبادل نظر با مراجعه کنندگان لازم است عضو سایت باشید.

ثبت نام در سایت رایگان می باشد.

آمار بازدید سایت

امروز
دیروز
این هفته
هفته گذشته
این ماه
ماه گذشته
بازدید کل
19
412
1166
1451
4060
6669
93356

Online (60 minutes ago):6

Your IP:35.153.135.60
Vinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.x

  

مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوري اسلامی ایران، دوره 31، شماره 3، پاییز 1392: 224-230  

  

مقاله تحقیقی     کد مقاله: 23  

  

رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی: یک مطالعه مقطعی در سال 1391  

  

چکیده           

زمینه:  شناخت مسائل، مشکلات، رضایت شغلی و نگرش اعضاي هیأت علمی در مورد رشتهي تحصیلی خود به منظور برنامهریزي در رفع آنها و بهبود وضعیت از وظایف نظام آموزش عالی کشور میباشد که با وجود سالها تجربهي آموزشی و دانشگاهی در کشور همچنان کمبود اطلاعات در این زمینه احساس میشود. هدف از این مطالعه بررسی میزان رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی در سال 1391 بود .  

روش کار: این مطالعه توصیفی بر روي 60 نفر از اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی صورت گرفت. دادهها از طریق پرسشنامهاي که توسط پژوهشگر در سه حیطه دانشکده محل تدریس، وضعیت آموزشی و دانشجویان, و جایگاه دندانپزشکان تهیه گردید، جمعآوري شد. دادهها با کمک نرم افزار 16spss و روشهاي آمار توصیفی و تحلیلی تجزیه و تحلیل گردید .  

یافتهها: میانگین رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی 6/4±8/50 از 100 و به تفکیک حیطههاي مورد بررسی عبارت بودند از: دانشکده محل تدریس 54/2±8/17 از کل نمره 28، وضعیت آموزشی و دانشجویان 8/1± 5/13 از کل نمره 20 و جایگاه اقتصادي و اجتماعی دندانپزشکان در کشور 06/2±4/9 از کل نمره 16. مهمترین عامل در تعیین رضایت شغلی, شرایط آموزشی و کم اهمیتترین عامل, موقعیت اجتماعی بوده است .65 درصد از افراد مورد مطالعه اعتبار اجتماعی دندانپزشکان در کشور را مطلوب ارزیابی نمودند .5/47 درصد امکانات و وضعیت کنونی آموزش را براي ایجاد مهارت بالینی در آینده دندانپزشکان ناکافی دانستند .  

نتیجهگیري: در این مطالعه مهمترین معیار انتخاب رشته دندانپزشکی، علاقه فردي و بیشترین اثر انجام پژوهش تولید علم عنوان شد. همچنین اعضاي هیأت علمی نسبت به حیطههاي مختلف رضایت شغلی که شامل دانشکده محل تدریس، وضعیت آموزشی, و جایگاه اقتصادي و اجتماعی دندانپزشکان در کشور میباشد ،

»نسبتاً راضی« هستند. هر چند, در شاخصهایی خاص نیاز به اصلاح روند آموزش و شرایط کاري به شکل جدي احساس میشود    .  

واژگان کلیدي: هیأت علمی، رضایت شغلی، دندانپزشکی  

تاریخ دریافت مقاله: 1/5/92           تاریخ اصلاح نهایی: 20/9/92            تاریخ پذیرش مقاله: 10/7/92  

  

مقدمه  

رضایت شغلی به مجموع تمایلات یا احساسات مثبتی که افراد نسبت به شغل خود دارند، اطلاق میشود[ 1]. به عبارت دیگر, اگر فرد رضایت شغلی بالایی داشته باشد به میزان زیادي شغل خود را دوست داشته، از طریق آن نیازهاي خود را ارضا نموده و در نتیجه احساسات مثبتی نسبت به آن خواهد داشت[ 2]. رضایت شغلی را به گونهاي دیگر »تصور و برداشت هر فرد از کار خود و نوع احساسات و نگرشهاي مثبت افراد در خصوص شغل خود« نیز تعریف کردهاند[ 3].  

یکی از عواملی که امروزه نقش پر اهمیت و بسزایی در رشد و توسعهي هر جامعه دارد منابع انسانی آن است. به طوري که امروزه سرمایهگذاريهاي زیادي براي تربیت و فراهمسازي این منابع در کشورهاي در حال توسعه و توسعه یافته به عمل میآید. نیروي انسانی متخصص و با انگیزه، مهمترین سرمایهي انسانی در حفظ و توسعهي حیات است و پیشرفت و ترقی کشورها در گروي جذب، پرورش، نگهداري و بهرهبرداري صحیح از نخبگان و منابع انسانی فرهیخته است[ 4].  

تمام ملتها به تعلیم و تربیت به عنوان نهادي ارزشمند مینگرند و میکوشند تا دامنههاي سرمایهگذاري را در این نهاد به ویژه در بخش آموزش عالی توسعه و گسترش دهند[ 5]. امروزه اعضاي هیأت علمی به عنوان یکی از ارکان اصلی آموزش عالی، نقشی حساس و سرنوشتسازي در تربیت نیروهاي متخصص ایفا میکنند و ثمرهي تلاش آنها در جهت رشد و توسعهي جوامع بشري است[ 6]. در واقع هر چه اعضاي هیأت علمی رشتههاي مختلف دانشگاهی در هر کشور بتوانند خدمات خود را با کیفیت بهتري ارائه دهند، توسعه و پیشرفت کشور شتاب بیشتري خواهد گرفت[ 6]. استاد به عنوان رابط بین جامعه و دانشگاه، همواره این دو را به یکدیگر نزدیکتر میکند و اصولاً اگر در جامعهاي آموزش و پرورش با زندگی اجتماعی پیوند نداشته باشد، اعتبار و اهمیت خود را از دست میدهد. اعضاي هیأت علمی بدنه اصلی هر دانشگاه را تشکیل میدهند و به عنوان یکی از ارکان تعلیم و تربیت نیاز است تا در آموزش دانشجویان، ارتقاي بهداشت و درمان جامعه مؤثر واقع شوند[ 7].  

جهت سنجش عوامل مؤثر بر رضایت شغلی، دو مفهوم نظري مختلفی وجود دارد که یکی از آنها تئوري محتوایی است که بیانگر محتواي ایجاد رضایت شغلی میباشد و رضایت شغلی را بر حسب ارزشهایی که باید به آنها دست یافت، بیان میکند. از جمله این نظریهها میتوان به تئوري مازلو یا تئوري هرزبرگ اشاره نمود. مفهوم دوم، تئوري فرآیندي یا تفاوتی رضایت شغلی است که به بررسی فرآیند ایجاد رضایت میپردازد و در پی تبیین رضایت شغلی بر اساس چگونگی ارتباط یا ترکیب دستهاي از متغیرهاي ذیربط میباشد. تئوري ویکتور و آدامز از معروفترین این دسته از نظریهها میباشند[ 1].  

یکی از تئوريهاي انگیزش شغلی، تئوري دو عاملی هرزبرگ است[ 8]. او معتقد است که انگیزش تحت تأثیر عوامل محرك انگیزش   (motivation factors) و عوامل بهداشتی (hygiene factors) یا عوامل خارجی است. عوامل محرك انگیزش از انجام کار ناشی میشوند و موجب رضایت فرد شده و به عنوان پاداشهاي درونی یا ذهنی میباشند که براي افزایش انجام کار ضرورياند. از جمله شاخصهاي مطرح در این تئوري میتوان به موفقیت، پیشرفت، و ماهیت کار اشاره نمود. از سوي دیگر, براي تأمین و حفظ سلامت سازمان، شناسایی عوامل بهداشتی یا خارجی که عمدتاً با محیط و زمینهي شغل ارتباط دارند و کارکنان را در سازمان ابقا میکنند مطرح میشود. عواملی همچون خط و مشی و مقررات و شرایط محیط کار، حقوق و دستمزد و امنیت شغلی در این دسته جاي میگیرند[ 9].                                                               

نیروهاي متخصص دندانپزشکی در رشتههاي مختلف، ارایهدهندگان خط مقدم بهداشتی، درمانی و آموزش در سطح جامعه میباشند. این افراد به عنوان یکی از زیرمجموعههاي اصلی نظام بهداشتی کشور بایستی بتوانند در پستهاي سازمانی مربوط به رشته تحصیلی خود به کار گمارده شوند و با ارائهي خدمات به رفع مشکلات جامعه و ارائهي خدمات بهداشتی و درمانی بپردازند[ 10].  

بررسیها نشان دادهاند که با افزایش میزان رضایت شغلی، خلاقیت و انگیزههاي کاري فرد نیز افزایش مییابد[ 11]. برخی مطالعات نشان دادهاند که عوامل مختلفی بر رضایت شغلی اثر دارند. از جمله مطالعهاي درباره رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و دولتی شهر زنجان نشان داد که بین عوامل انگیزشی و تناسب تدریس با تخصص و رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی، ارتباط وجود دارد[ 12].  

شناخت مسائل، مشکلات، رضایت شغلی و نگرش اعضاي هیأت علمی در مورد رشتهي تحصیلی خود به منظور برنامهریزي در رفع کمبودها و بهبود وضعیت از وظایف نظام آموزش عالی کشور میباشد چرا که آنها تابلوي کاملی از نظام آموزشی کشور هستند و شرایط و نگرش آنها میتواند نمونهاي از شرایط و نگرش سایر افرادي باشد که به رشته مورد نظر (در این جا دندانپزشکی) اشتغال داشته یا در حال تحصیل میباشند.  

با توجه به نبود دادههاي علمی مستند و کافی در رشتهي دندانپزشکی و اهمیت این رشته در بهبود کیفیت زندگی بیماران، بر اهمیت این مطالعه افزوده میگردد .

هدف از این مطالعه بررسی رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی در سال 1391 بود.  

  

روش کار  

این پژوهش یک مطالعه مقطعی است که در سال 1391 در دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی انجام شد. جامعه پژوهش در این مطالعه، کل اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی( 120 نفر) بود که پرسشنامه به 100 نفر از آنان که در دسترس بودند ارائه گردید و در نهایت با پیگیريهاي صورت گرفته ،60 پرسشنامه تکمیل و برگشت داده شد( Rate Response= 60%).  

ابزار پژوهش پرسشنامهاي بود که در 4 بخش توسط پژوهشگر تهیه گردید. بخش اول: مشخصات فردي اعضاي هیأت علمی شامل 7 سؤال، بخش دوم: 

معیارهاي انتخاب رشته دندانپزشکی، رشتهي تخصصی و دانشگاه محل تدریس شامل 3 سؤال، بخش سوم: سؤالات مربوط به رضایت شغلی در سه قسمت مجزا (دانشکدهي محل تدریس، وضعیت آموزشی دانشجویان, و جایگاه دندانپزشکان در کشور) شامل 16 سؤال؛ و بخش چهارم: نظرات اعضاي هیأت علمی در خصوص رشتهي تخصصی خود، سطح تحقیقات در زمینهي دندانپزشکی در ایران، مهمترین وظایف استاد، مهمترین استفادهي دانشجو از زمان دانشجویی خود ،رویکرد خود در صورت بازگشت به گذشته بود که شامل 9 سؤال میگردید. عوامل مؤثر بر رضایت شغلی در پرسشنامه با مقیاس 4 درجهاي به 3 شکل: خیلی زیاد، زیاد، کم و خیلی کم؛ بسیار خوب (عالی)، خوب، ضعیف و بسیار ضعیف؛ بسیار مطلوب، مطلوب، در حد متوسط، پایینتر و به ترتیب با نمرهگذاري 4 ،3 ،2 و 1 طراحی شده و مجموع نمرات گزینهها در 16 سؤال به عنوان نمرهي کل رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی تلقی گردید. امتیازات از 16 تا 64، به ترتیب حیطهها از 7 تا 28، 5 تا 20 و از 4 تا 16 به چهار گروه با فاصلههاي مساوي (ناراضی، نسبتاً ناراضی، نسبتاً راضی و راضی) تقسیمبندي شد.  

براي تعیین روایی، پرسشنامه به پنج نفر از متخصصان دانشکده دندانپزشکی شهید بهشتی تحویل گردید و پس از جمعآوري، اصلاحات پیشنهادي اعمال شد .پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از فرمول ضریب آلفاي کرونباخ( 0.77=α) به دست آمد. دادههاي حاصل با کمک نرمافزار spss16 تجزیه و تحلیل گردید و از 

روشهاي آمار توصیفی (محاسبه میانگین، انحراف معیار و توزیع فراوانی) و آمار تحلیلی (ضریب همبستگی پیرسون و  Independent T-test) استفاده شد. سطح معناداري آزمونها P≥0.05 در نظر گرفته شد.  

  

یافتهها  

مطالعه بر روي 60 نفر از اعضاي هیأت علمی دانشکدهي دندانپزشکی شهید بهشتی صورت گرفت. از تعداد کل افراد مورد مطالعه 55% افراد مرد ،45% افراد زن ،10% مجرد و 90% متأهل ،98% ساکن تهران( 2 درصد عدم پاسخدهی) ،6/6% مربی ،3/58% استادیار ،3/23% دانشیار و 3/8% استاد بودند. میانگین سابقهي تدریس افراد شاغل در این دانشکده 98/14 سال بود.  

جدول شماره 1 نمره کل رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی و حیطههاي مختلف شرایط دانشکده، وضعیت آموزش, و جایگاه دندانپزشکان در کشور را نشان میدهد.  

جدول شماره 2 نمره کل رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی را به تفکیک جنسیت نشان میدهد.  

  

جدول شماره 2- نمره کل رضایت شغلی اعضاي هیات علمی به تفکیک جنسیت  

انحراف معیار میانگین رضایت شغلی جنسیت 

 4/6 51/26 زن 

 4/6 50 مرد 

  

  

در پاسخ به این سؤال که آیا از اینکه محیط آموزشی را براي تدریس انتخاب کردید راضی هستید؟ 45 درصد زیاد ،3/28 درصد بسیار زیاد و 6/17 درصد به گزینهي کم و 6/1 درصد به گزینهي خیلی کم اشاره داشتند. در پاسخ به این سؤال که آیا اشتغال در زمینهي کاري خود، پاسخگوي نیازهاي مالی زندگیتان است؟ 40 درصد زیاد ،3/38 درصد کم و 10 درصد بسیار کم را انتخاب کردند .60 درصد از افراد مورد مطالعه، تعداد دندانپزشکان موجود در کشور را براي تأمین نیازهاي درمانی، زیاد و 6/11 درصد کم ،20 درصد بسیار زیاد و 6/1 درصد بسیار کم دانستهاند و 4/6 درصد از افراد به این سؤال پاسخ ندادند. وقتی از اعضاي هیأت علمی خواسته شد تا به رشتهي دندانپزشکی نسبت به سایر مشاغل موجود در جامعه امتیازي از 1 تا 10 بدهند، میانگین نمرهي آنان 7/6 بود.  

در خصوص نظرات افراد مورد مطالعه نسبت به رشتهي تخصصی خود با حق انتخاب چند گزینه: 4/51 درصد از افراد رشتهي تخصصی خود را پرکاربرد ،3/24 درصد جذاب ،9/18 درصد پرطرفدار و 2/16درصد ساده دانستهاند .5/73 درصد از اعضاي هیأت علمی مورد مطالعه، سطح تحقیقات در زمینهي دندانپزشکی در ایران را نسبت به جهان پایینتر و 75/13 درصد آن را در یک حد دانستهاند و 75/13 درصد اقایسهاي انجام ندادند .  

افراد مورد مطالعه در پاسخ به این پرسش (با حق انتخاب چند گزینه) که در صورت بازگشت به گذشته چه رویکردي را اتخاذ مینمودید؟ 75/23 درصد تمرکز بر تدریس ،5/26 درصد تمرکز بر امور تحقیق ،75/28 درصد تمرکز بر مطب شخصی ،25/11 درصد انتخاب رشتهاي متفاوت ،75/3 درصد تغییر دانشگاه محل تدریس ،25/6 درصد انتخاب حرفهي دوم و 25/21 درصد عدم ایجاد هیچگونه تغییر را انتخاب نمودند. افراد مورد مطالعه، اولویت اول براي مهمترین وظایف یک استاد را آموزش دادههاي نظري( 75/43 درصد)، اولویت دوم: آموزش روشهاي کار عملی( 5/37 درصد)، و اولویت سوم: به روز رسانی دانش فردي( 25/16 درصد) و ایجاد انگیزش( 25/16) دانستند.  

افراد مورد مطالعه در این دانشکده، اولویت اول براي مهمترین استفادهاي که یک دانشجوي دندانپزشکی میتواند از زمان دانشجویی خود داشته باشد را: یادگیري علم( 75/68 درصد)، اولویت دوم: یادگیري مهارتهاي عملی( 5/62 درصد) و اولویت سوم: تحقیق و پژوهش( 40 درصد) دانستند. اعضاي هیأت علمی مورد مطالعه، اولویت اول خود را براي فایدهي اصلی کارهاي تحقیقاتی در ایران، تولید علم( 5/42 درصد)، اولویت دوم: ایجاد انگیزه و رضایت از زندگی( 5/27 درصد) و اولویت سوم: امکان همکاري با مراکز علمی دنیا( 20 درصد) بیان نمودند.  

  

بحث  

تاکنون تحقیقات کمی در زمینهي بررسی رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشکدههاي دندانپزشکی صورت گرفته است و براي نتیجهگیري و مقایسهي نتایج همچنان فضا براي انجام مطالعات تکمیلی در این زمینه باز میباشد.  

هدف این مطالعه بررسی رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی به منظور بهبود شرایط آموزشی و برنامهریزيهاي آینده بود. بر اساس نتایج مطالعه میانگین رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی 6/4±8/50 از 100 بود که حالت بینابینی دارد و حاصل تفاوت میزان رضایت در حیطههاي گوناگون بررسی شده میباشد .  

علاقهي شخصی به رشتهي تحصیلی میتواند موجب پیشرفت و ارتقاي علمی و رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی و یا به عکس موجب نا امیدي و خستگی از ادامهي کار گردد[ 13]. در این مطالعه مهمترین معیارهاي اعضاي هیأت علمی براي انتخاب رشتهي دندانپزشکی بررسی شد. بیشتر افراد مورد مطالعه( 73درصد) ،مهمترین معیار انتخاب رشته دندانپزشکی را علاقه فردي دانستهاند. با توجه به دیدگاه واینر که عامل اساسی براي پیشرفت را انگیزههاي درونی میداند[ 14]، علایق فردي و جایگاه اجتماعی رشته، وجود امکان ارتقا و پیشرفت شغلی در حرفه، میتواند این نقش را ایفا نموده نیاز درونی فرد را برآورده سازد. در خصوص وجود امکان ارتقا و موقعیتهاي مناسب براي پیشرفت  شغلی در جایگاه فعلی و امکان برنامهریزي بلند مدت براي اهداف، بیشتر افراد مورد مطالعه این امکانات را کم ارزیابی کردند. همچنین بین وجود این امکانات و نمرهي رضایت کلی فرد از نظر آماري ارتباط معنیداري وجود داشت( p>0.05). در مطالعهي بخشی علی آباد و همکاران در سال 1383 با عنوان »عوامل مؤثر بر ایجاد انگیزش شغلی اعضاي هیأت علمی« نشان داده شد که 68 درصد از اعضاي هیأت علمی پیشرفت و توسعهي شغلی را در ایجاد انگیزش بسیار مهم  ذکر کردند که با نتایج پژوهش ما همخوانی دارد[ 7]. همچنین در مطالعهي ملکشاهی و همکاران  با عنوان »بررسی رضایتمندي شغلی اساتید هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی لرستان« آزمون آماري کاي دو بین رضایت کلی و حیطهي فرصتهاي ارتقا ارتباط معنیداري نشان داد که با نتایج مطالعهي ما مطابقت دارد[ 9]. در مطالعهي دیگري با عنوان »بررسی مقایسهاي میزان انگیزش شغلی اعضاي هیأت علمی دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکی اصفهان بر اساس تئوري هرزبرگ« نتایج نشان داد که میزان انگیزش شغلی اعضاي هیأت علمی دانشگاه اصفهان در بعد رشد و پیشرفت کمتر از حد متوسط بوده است که با تحقیق ما همخوانی ندارد؛ در حالی که میزان انگیزش شغلی اعضاي هیأت علمی علوم پزشکی اصفهان در این بعد بیش از حد متوسط بوده است که با مطالعهي ما مطابقت دارد[ 5].   

یکی از عوامل درونی مؤثر بر انگیزش و رضایت شغلی ماهیت کار میباشد. علاقه به تدریس و رضایتمندي از کار معلمی در این حیطه قرار میگیرد. در این مطالعه 45 درصد افراد، از اینکه محیط آموزشی را براي تدریس انتخاب کردهاند، راضی هستند. همچنین در این مطالعه رابطهي بین رضایتمندي از تدریس با نمرهي رضایت کل فرد از نظر آماري معنیدار بود. در مطالعهي ملکشاهی و همکاران در حیطهي ماهیت کار ،1/41 درصد رضایت کامل داشتند و 8/57 درصد نسبتاً راضی بودهاند که با مطالعهي ما همخوانی دارد[ 9].  در مطالعهي مشابه دیگري با عنوان »بررسی عوامل مؤثر بر رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دانشکدهي پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1385« مشخص گردید که در بین 11 حیطه عوامل مؤثر بر رضایت شغلی میانگین نمرهي ماهیت کار 

1/1±12/2 است که با تحقیق ما مطابقت ندارد[ 15].  

65 درصد از افراد مورد مطالعه در این تحقیق، اعتبار اجتماعی دندانپزشکان در کشور را مطلوب ارزیابی نمودهاند و این در حالی است که 60 درصد از افراد، اعتبار اجتماعی دندانپزشکان در کشور در آینده را در حد متوسط جامعه دانستهاند. در توجیه این مسأله میتوان به عواملی مانند افزایش تعداد دندانپزشکان موجود در کشور به نسبت نیازهاي درمانی اشاره کرد که بیشتر اعضاي هیأت علمی این تعداد را زیاد ارزیابی کردهاند. آنچه مسلم است وجود جو همراه با احترام از اصول اولیه هر محیط کاري است و اگر افراد احساس کنند مورد احترام قرار دارند در رفع کمبودهاي خود کوشیده و با آرامش بیشتري به کارشان ادامه خواهند داد و این امر موجب رضایت شخصی و افزایش بهرهوري خواهد شد. در مطالعهي محمد هادي صافی و همکاران با عنوان »تعیین و اولویتبندي نیازهاي اعضاي هیأت علمی دانشگاه بر اساس الگوي کانو« نشان داده شد که اعضاي هیأت علمی به ترتیب: رعایت احترام و منزلت توسط دانشجویان، کارشناسان و کارمندان را جزء نیازهاي اساسی و عملکردي بسیار مهم  خود میدانستند. در واقع اعضاي هیأت علمی نیاز دارند که در درون خود احساس کنند که مردمی با ارزش هستند؛ پس لازم است راهکارهایی توسط مسؤولان براي حفظ احترام و منزلت اعضاي هیأت علمی توسط دانشجویان و کارمندان به کار گرفته شود[ 6].   

حقوق و دستمزد یکی از عوامل خارجی مؤثر بر رضایت و انگیزش شغلی اعضاي هیأت علمی میباشد. در این پژوهش 5/47 درصد افراد مورد مطالعه، حقوق و دستمزد خود را زیاد و 65 درصد افراد، جایگاه اقتصادي دندانپزشکان شاغل در کشور را مطلوب و 25/56 درصد از افراد، این وضعیت را براي آینده، در حد متوسط جامعه دانستهاند. همچنین در این تحقیق رابطهي بین حقوق و دستمزد با نمرهي رضایت کل فرد از نظر آماري معنیدار بود. در مطالعهي منصور رنجبر و همکاران در بین 11 حیطه عوامل مؤثر بر رضایت شغلی بیشترین میانگین نمره به حیطهي حقوق و دستمزد 61/0± 81/3 اختصاص دارد که نشاندهندهي اهمیت آن در انگیزش شغلی است و با مطالعهي ما مطابقت دارد[ 14]. همچنین در مطالعهي حمید بخشی علی آباد و همکاران نیز نتایج نشان داد که بیشترین فراوانی( 94 درصد) پاسخ هیأت علمی در عوامل خارجی، حقوق و دستمزد میباشد که با نتایج ما همخوانی دارد[ 7]. در مطالعهي ملکشاهی و همکاران نیز آزمون آماري کاي دو بین رضایت کلی با حیطهي حقوق و مزایا، ارتباط معنیداري داشت که با مطالعهي ما مطابقت دارد. در تئوري هرزبرگ، هنگامی که فردي به طور کامل حقوق و مزایاي خود را دریافت نکند؛ امنیت شغلی، نظارت مناسب, و روابط بین فردي مناسبی وجود ندارد و عدم رضایت شغلی ایجاد میشود[ 9].   

یکی از عوامل خارجی مؤثر بر رضایت و انگیزش شغلی، شرایط علمی- آموزشی محیط کار (در اینجا دانشکدهي محل تدریس) میباشد .60 درصد از افراد مورد مطالعه، سطح علمی- آموزشی دانشکدهي خود را نسبت به سایر دانشکدههاي داخل کشور، بالاتر ارزیابی نمودند. همچنین بیشتر افراد مورد مطالعه( 75/53 درصد) اعتقاد کمی به وجود برنامهاي روشن براي آینده دانشکده داشتند. رابطهي بین این موارد (سطح علمی- آموزشی دانشکده نسبت به سایر دانشکدههاي داخل کشور و وجود برنامهاي روشن براي آینده) و نمرهي رضایت کل فرد از نظر آماري، معنیدار بود. هر چه شرایط محیط کار از نظر کارکنان آن (در اینجا اعضاي هیأت علمی)، بهتر و میزان رضایت از آن بیشتر باشد، امکان ترك خدمت کمتر خواهد شد. اگر محیط کار خوب باشد کارکنان راحتتر و بهتر کارشان را انجام میدهند و اگر محیط کار نامناسب باشد کارکنان با مشکل روبرو خواهند شد[ 9]. در مطالعهي حمید بخشی علی آباد و همکاران اهمیت عوامل خارجی در ایجاد انگیزش شغلی از  نظر اعضاي هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان از نقش عوامل درونی بیشتر بود و 82 درصد شرایط محیط کار (فیزیکی- رفاهی) را در ایجاد انگیزش شغلی بسیار مهم و مهم انتخاب نموده بودند که با مطالعهي ما همخوانی دارد[ 7].  

در نظام دانشگاه اعضاي هیأت علمی به علت تعامل مستمر روزانه با دانشجویان، مدت بیشتري فرصت دارند تا مشکلات و مسایل دانشجویان را بررسی و حل نمایند. از نظر دانشجویان نیز این گروه منبع مناسبی براي حل معضلات آنها در زمینهي وظایف شغلی خود میباشد. در مطالعهي مهري رجالی و همکاران با عنوان »نگرش دانشجویان دانشکده بهداشت علوم پزشکی اصفهان نسبت به رشته تحصیلی و آینده شغلی خود در سال 1387« عدم وجود سیستم مناسب مشاوره با استادان به عنوان یکی از عوامل مؤثر در نگرش منفی دانشجویان به آیندهي شغلی خود مطرح گردید[ 10]. این در حالی است که در مطالعه ما تنها 18 درصد از استادان ایجاد انگیزش در دانشجویان را به عنوان اولویت اول از مهمترین وظایف یک استاد برشمردند. در توجیه این مشکل میتوان دلایلی همچون افزایش تعداد پذیرش دانشجویان دندانپزشکی در سالهاي اخیر و افزایش مسؤولیت اعضاي هیأت علمی در قبال دانشجویان را در نظر گرفت که 9/45 درصد از اعضاي هیأت علمی، تعداد دانشجویان دندانپزشکی را در سال هاي اخیر بسیار زیاد ارزیابی نمودهاند. ایجاد یک تشکل شامل مشاوران، استادان راهنما و مسؤولین آموزشی دانشکده براي هر گروه آموزشی به منظور حل مشکلات و معضلات دانشجویان، تا حدي میتواند این مشکلات را کاهش دهد[ 10]. یک مشکل دیگر در این مورد میتواند کاهش علاقهي دانشجویان به کسب دانش باشد که بیش از 50 درصد از اعضاي هیأت علمی به آن اشاره داشتهاند و این موضوع موجب شده است که اعضاي هیأت علمی آموزش دادههاي نظري را به عنوان مهمترین وظیفهي خود بدانند. در نهایت به نظر میرسد عواملی همچون تناسب تعداد دانشجویان با اساتید، فعالیتهاي پژوهشی و جانبی دانشجویان علاوه بر فعالیتهاي آموزشی, در ایجاد انگیزه اساتید و علاقمندي آنان به حضور در محیط آموزشی تأثیرگذار باشد.  

افراد مورد مطالعه در این پژوهش( 5/47 درصد)، امکانات و وضعیت کنونی آموزش را براي ایجاد مهارت بالینی کافی دندانپزشکان در آینده ضعیف دانستهاند .

نتایج مطالعهي محمد هادي صافی و همکاران نشان داد که اعضاي هیأت علمی، فضاي آموزشی و لوازم و امکانات آموزشی را مهم میدانند و فضاي آموزشی جزء نیازهاي هیجانی اعضاي هیأت علمی است و به همین خاطر سرمایهگذاري بر روي توسعهي فضاهاي آموزشی میتواند موجب رضایت بسیار زیاد اعضاي هیأت علمی گردد[ 6].   

یکی از اهدافی که از ایجاد رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی دنبال میشود این است که جوامع دانشگاهی بتوانند با استفاده از تواناییهاي خود رشد کنند و به شکوفایی برسند[ 6]. نتایج مطالعه حاضر  نشان میدهد که بیشتر اعضاي هیأت علمی( 5/42 درصد)، مهمترین فایدهي کار تحقیقاتی در ایران را تولید علم میدانند. مشارکت فعالانهي اعضاي هیأت علمی در تصمیمگیريها باعث تقویت فعالیتهاي تیمی (از نیازهاي هیجانی و بسیار مهم اعضاي هیأت علمی) و ایجاد انگیزه براي فعالیتهاي عمیق علمی میشود. در چنین شرایطی، تعاملات علمی و امکان ایجاد ارتباط و همکاري با سایر مراکز علمی نیز بیشتر شده, روند پژوهش و آموزش هدفمند میگردد، تولید دانش و فناوري افزایش مییابد، امکان انجام  پژوهشهاي مشترك و ایجاد فرصتهاي مطالعاتی (از نیازهاي هیجانی و مهم اعضاي هیأت علمی) در مراکز علمی و پژوهشی داخل و خارج از کشور نیز ایجاد میگردد. دستاورد پاسخگویی به این نیازها موجب افزایش رضایت و رشد و توسعهي اعضاي هیأت علمی و جوامع دانشگاهی میگردد[ 6].   

رابطهي بین سابقهي تدریس و درجهي استادي با نمرهي رضایت  فرد، از نظر آماري معنیدار نبود؛ در حالی که بین نگرش کنونی با امتیازي که به رشتهي دندانپزشکی داده شده بود، رابطهي معنیداري وجود داشت.  

با توجه به این که نتایج این پژوهش در یک دانشکده دندانپزشکی انجام شده است پیشنهاد میشود براي آگاهی از رضایت شغلی سایر اعضاي هیأت علمی و عوامل مؤثر بر آن، تحقیقات مشابهی در سایر دانشکدهها صورت گیرد  .  

  

نتیجهگیري  

اعضاي هیأت علمی نسبت به حیطههاي مختلف رضایت شغلی که شامل دانشکده محل تدریس، وضعیت آموزشی, و جایگاه دندانپزشکان در کشور میباشد ،»نسبتاً راضی« هستند. با توجه به متغیرهاي تأثیرگذار بررسی شده در این تحقیق، کاهش مشکلات اقتصادي، اجتماعی, و بهبود شرایط علمی-  آموزشی محیط کار میتواند در افزایش انگیزش درونی و رضایت شغلی این افراد مؤثر باشد.  

  

جدول 1-  نمره رضایت شغلی اعضاي هیأت علمی از دانشکده، وضعیت آموزش و جایگاه دندانپزشکان در کشور  

درصد افراد در گروههاي مختلف رضایت شغلی  میزان رضایت کلی    میانگین و انحراف معیار    

حیطههاي مختلف  

ناراضی  نسبتاً ناراضی  نسبتا راضی  راضی  

صفر    11/5  82/8  5/7 نسبتا راضی   54/2±86/17 (کل نمره 

  (28 بخش اول: دانشکده محل تدریس  

صفر   صفر    87/8  12/2 نسبتا راضی   8/1± 5/13 (کل نمره 20)   بخش دوم: وضعیت آموزش و دانشجویان  

صفر    29/6  65/3  5/1 نسبتا راضی   06/2±46/9 (کل نمره 16)   بخش سوم: جایگاه دندانپزشکان   

میانگین= 6/4±8/50 از 100   نمره کلی رضایت شغلی   

  

  

  

 مراجع

1- Rafiei , Jahani , Mosavipour . Evaluation of job satisfaction among faculty members of Arak University  of Medical Sciences in 2010. Arak University of Medical Sciences Journal. 2011; 14 (1) :35-45.(Persian) 2- Ma CC, Samuels ME, Alexander JW. Factors that influence nurses’ job satisfaction. J Nurs Adm. 2003; 33(5): 293-9.  

3- Rose R, Beh L, Uli J, Idris K. An analysis of quality of work life (QWL) and career-related variables. 

American Journal of Applied Sciences. 2006; 3(12): 2151-9.                                                                                          

4- Salehi E. Faculty attitude toward migration of the elite abroad. social science letters 2006; 28: 56-80 5- Jabbari F, Rajaipoor S, Jafari I. A comparative study of the motivation of faculty members of Isfahan university of medical sciences according to Herzberg’s theory. Health Inf Manage   2004; 1: 15-20. 

6- Safi MH, FallahiKhoshkenab M, Rasel M, Rahgozar M.  Assessing and prioritizing needs of faculty members on the basis of Kano’s Model. Payesh Health Monit 2011; 10: 459-468.(Persian) 

7- Bakhshi Ali Abadi H, Norouzi D, Hosseini Z. Effective factors on job motivation in academic members of Rafsanjan medical university. Iran J Med Educ 2004; 4: 33-41 

8- Gavel je.herzbergs theory of motivation and maslows hierarchy of needs. Washington: ERIC clearinghouse on assessment and evaluation. 1997.[cited 2004 sep. 10]. Available from: http//chiron. Valdosta.edu/whuitt/files/herzberg.html     

9- Malekshahi F, Farhadi A, Amini F. Study of satisfaction among faculty members of Lorestan university of medical science. Yafteh 2010; 12:49-56.(Persian) 

10- Rejali M, Mostajeran M, Lotfi M . Health students’ attitude towards their field of study and future career in school of health, Isfahan university of medical sciences. J Health Syst Res 2010; 6:106-114 

11- Terry DJ, Nielsen M, Perchard L. Effects of work stress on psychological well-being and job satisfaction: The stress-buffering role of social support. Australian Journal of Psychology. 1993; 45(3): 16875.  

12- Sardari S, Asgarian M. [Barrasi va moghayeseye rezayate shoghlye azaye heiat elmye daneshgahe azad va dolatye Zanjan bar mabnaye nazaryeye do amelye Herzberg 79-80]. [dissertation]. Tehran: Tarbiat Moalem University; 2001.(Persian) 

13- Ghaderi R, Dastjerdi R, Sorush Z, Mouhebati M. Influential factors in medical student attitudes towards studying medicine in 2002. Iran J Med Educ 2003; 3:47-55. 

14- Weiner B. The role of affect in rational (attributional) approachs to human motivation.  Educational Research 1980: 9(4): 170-8. 

15- Ranjbar M, Vahidshahi K.Effective factors on faculty members job satisfaction in Mazandaran university of medical sciences, school of medicine, 2006. Strides Dev Med Educ 2008; 4:92-99. 

 

تماس با ما
آدرس: تقاطع میرداماد و شریعتی، ابتدای میرداماد، ساختمان شماره 3، طبقه 2
تلفن: 22225457 و 26406863
همچنین می توانید توسط فرم زیر از طریق ایمیل با ما در تماس باشید:
500 characters left
Add files